ایران با ۱۰ میلیون آواره داخلی ناشی از جنگ و ناآرامی در سال ۲۰۲۵، به یکی از کشورهای بزرگ جابه‌جایی داخلی تبدیل شده است. گزارش جهانی آوارگی داخلی (GRID) تاکید می‌کند که این آمار، ایران را در صدر فهرست کشورهای با بیشترین جابه‌جایی داخلی قرار داده است.
آمار و ارقام نگران‌کننده
گزارش GRID که به‌تازگی منتشر شده، رقم آوارگان داخلی در سراسر جهان را ۸۲.۲ میلیون نفر برآورد کرده است. این رقم به‌تنهایی از مجموع پناهندگان و پناه‌جویان جهان در سال ۲۰۲۵ که حدود ۵۰.۶ میلیون نفر برآورد می‌شود، بسیار بیشتر است. در سال ۲۰۲۵، جنگ و ناآرامی در ۱۳ کشور افزایش یافته و سهم این عوامل در آوارگی‌های داخلی از بلایای طبیعی پیشی گرفته است.
بیشتر بخوانید: مشکلات معیشتی معلمان؛ استعفای معلمان به دلیل حقوق ناکافی
تغییر الگوهای مهاجرت داخلی در ایران
بر اساس گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۵، به‌طور میانگین سالانه حدود یک میلیون نفر از استان‌های کمتر توسعه‌یافته به استان‌های توسعه‌یافته ایران مهاجرت کرده‌اند. اما در سال ۲۰۲۵، بر اثر جنگ‌های داخلی و حملات خارجی، الگوی مهاجرت به‌طور ناگهانی تغییر کرده و مقصد اصلی این جابه‌جایی‌ها، استان‌های شمالی کشور بوده است.
گزارش GRID همچنین به این نکته اشاره می‌کند که به‌طور سنتی، مهاجرت‌ها از استان‌های مرزی به سمت مرکز کشور، به‌ویژه تهران، انجام می‌شد، اما در سال گذشته، با توجه به شرایط جنگی و ناامنی، ساکنان به سمت استان‌های شمالی که کمتر درگیر جنگ بودند، مهاجرت کرده‌اند.
چالش‌های پس از جنگ و آینده آوارگان داخلی
با وجود این آمار نگران‌کننده، پرسش اصلی در اینجا است که چه سرنوشتی برای این ۱۰ میلیون آواره داخلی پس از پایان جنگ وجود دارد. گزارش GRID هیچ داده‌ای درباره میزان بازگشت این افراد به خانه‌های اصلی خود ارائه نمی‌دهد و این موضوع می‌تواند چالش‌های جدی برای سیاست‌گذاری در حوزه مسکن و خدمات شهری ایجاد کند.
در حالی که کشورهای همسایه و دیگر کشورها به سرعت برای پیامدهای این جابه‌جایی‌های عظیم آماده شده‌اند، ایران همچنان فاقد سازوکاری برای پایش و ثبت جابه‌جایی‌های داخلی است. این وضعیت، می‌تواند به ایجاد مشکلات جدی در آینده و ضعف در سیاست‌گذاری‌های مرتبط منجر شود.
بیشتر بخوانید: میدان‌داری پلیس در شب‌های اقتدار بیرجند · ایران پیشنهاداتی برای کاهش تنش با آمریکا ارائه کرد
