ایمان بابائیان، دانشیار اقلیم‌شناسی پژوهشکده اقلیم‌شناسی مشهد، در گزارشی جامع به تبیین وضعیت بحرانی اقلیم در ایران پرداخت و تأکید کرد که در پنج دهه گذشته، اقلیم حدود یک‌چهارم از شهرهای کشور به حداقل یک طبقه اقلیمی خشک‌تر تنزل یافته است.
تغییرات اقلیمی و عواقب آن
شهرهایی نظیر کرمانشاه، سنندج، خرم‌آباد، گرگان، بجنورد و بیرجند از جمله مناطقی هستند که در حال حاضر تحت تأثیر این تغییرات قرار دارند. در صورت ادامه وضع موجود در انتشار گازهای گلخانه‌ای، پیش‌بینی می‌شود که این وضعیت به نیمی از شهرهای کشور در میانه قرن حاضر و به تمامی شهرها در انتهای قرن حاضر تسری پیدا کند. بدین ترتیب، اقلیم تمامی شهرهای ایران حداقل به یک طبقه اقلیمی خشک‌تر تنزل خواهد کرد و این شرایط تا دو قرن آینده نیز ادامه خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: تیمار پرنده هما زخمی در حال انجام است
افزایش امواج گرمایی و تأثیرات آن
بابائیان همچنین به بررسی تعداد و شدت امواج گرمایی در کشور پرداخت و اظهار داشت که از دهه ۵۰ خورشیدی تا کنون، این امواج سه‌ونیم برابر افزایش یافته و مدت آنها به‌طور میانگین یک روز و نیم درجه افزایش یافته است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که این وضعیت در آینده به شدت وخیم‌تر خواهد شد. میانگین مدت امواج گرمایی در اقلیم کنونی از کمتر از یک هفته به حدود یک ماه در میانه و یک فصل در انتهای قرن حاضر خواهد رسید.
این تغییرات به معنی غیرقابل سکونت شدن بخش زیادی از مناطق مسکونی و فروپاشی ظرفیت‌های اقلیمی کشور در بخش‌های حیاتی مانند کشاورزی، محیط زیست و منابع آب خواهد بود.
نقاط خطر و آستانه‌های بی‌بازگشت
بابائیان بیان کرد که عبور از آستانه‌های بی‌بازگشت در سامانه اقلیم می‌تواند فاجعه‌ای جهانی به بار آورد. به عنوان مثال، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که جریان‌های اقیانوسی اطلس شمالی ممکن است دچار فروپاشی شود که این امر تأثیرات منفی بر جو و بارش‌های کشور خواهد داشت. در خاورمیانه و ایران، سامانه اقلیم به نقاط خطر نزدیک می‌شود که از آن جمله می‌توان به جابه‌جایی شمال‌سوی آرام سیستم‌های کم‌فشار مدیترانه‌ای و گسترش شمال‌سوی پرفشار جنب حاره اشاره کرد.
استراتژی‌های ملی برای مقابله با تغییر اقلیم
عصر تغییر اقلیم در ایران، با آینده‌ای خشک‌تر ولی بارش‌های سنگین‌تر و ناپدیدشدن تدریجی برف در اغلب مناطق مشخص می‌شود. در این شرایط، «آبخیزداری» به‌عنوان مؤثرترین راهکار برای مواجهه با بارش‌های سنگین و نفوذ تدریجی آنها برای تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست زمین مطرح می‌شود. این اقدام باید به یک راهبرد ملی تبدیل شود تا از تهدیدهای اقلیمی به فرصت‌هایی برای تأمین منابع آبی بهره‌برداری شود.
بابائیان در پایان گفت: «ال‌نینو یک رخداد اقلیمی گذرا در مقیاس فصل است، اما تغییر اقلیم بحرانی ماندگار در مقیاس قرن است. عملکرد دولتمردان در چند ماه گذشته، نشان‌دهنده تفکر کوتاه‌مدت آنان است و اگر امروز، تغییر اقلیم به عنوان یک اولویت ملی در نظر گرفته نشود، فردا تمدن ایران را تهدید خواهد کرد.»
بیشتر بخوانید: سازمان هواشناسی هشدار نارنجی برای ۱۸ استان صادر کرد · ایران با ۱۵ طلا در رده ششم جدول مدالی بازی‌های آسیایی ناگویا
