تحولات میدانی چند هفته اخیر در امتداد ساحل غربی یمن و تثبیت سیطره نظامی نیروهای مسلح دولت نجات ملی یمن بر گسترهای به وسعت بیش از ۵۴۰۰ کیلومتر مربع در استانهای تعز و الحدیده، نشاندهنده یک جهش کیفی بنیادین در ماهیت منازعه و انتقال آن از یک جنگ نامتقارن محلی به متغیری تعیینکننده در موازنه قوای منطقهای است.
عملیات راهبردی و تغییرات میدانی
اجرای عملیات راهبردی «والله أشد بأسًا وأشد تنکیلاً» و تصرف زنجیرهای از نقاط سوقالجیشی، نظیر بندر و فرودگاه المخا، ناحیه ساحلی ذباب و جزایر راهبردی میون (پریم) و حنیش، بهویژه، ارتفاعات مسلط «کهبوب»، جغرافیای دفاعی نوینی را در مدخل جنوبی دریای سرخ پدید آورده است.
بیشتر بخوانید: استاندار بوشهر: سخنان رئیسجمهور در سازمان ملل عزتمندانه بود
این تسلط توپوگرافیک، بهویژه استقرار بر بلندیهای کهبوب که اشراف دیدهبانی و هدایت آتش مستقیم بر شریانهای مواصلاتی خشکی و کانالهای دریانوردی «باب اسکندر» را فراهم میسازد، امکان بازیابی زمینی مواضع را از ائتلاف سلب کرده است. صنعا با در دست گرفتن زیرساختهای کلیدی ساحلی به ارزش صدها میلیون دلار، نهتنها توازن میدانی در یمن را به سود خود دگرگون ساخته، بلکه ابزار نظارت و انکار دسترسی فیزیکی به یکی از حساسترین معابر دریایی جهان را بهطور مستقیم ذیل حاکمیت خود تثبیت کرده است.
پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی
از منظر ژئواکونومی انرژی، این دگرگونی سرزمینی ساختار آسیبپذیری جریان جهانی هیدروکربن را بازتعریف کرده و نظریه سنتی امنیت خطوط انتقال را به چالش کشیده است. جهش بهای نفت برنت به محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه، تجلی آشکار فعال شدن پدیده «فشردگی جغرافیایی ریسک» در معماری ترانزیت انرژی خاورمیانه است.
با کاهش ۵۰ درصدی ترافیک روزانه شناورها از معبر بابالمندب، غولهای لجستیک دریایی به انتخاب میان پذیرش خطرات مهلک یا تغییر مسیر پرهزینه به سمت دماغه امید نیک وادار شدهاند. تحمیل ۱۰ تا ۱۴ روز دریانوردی مازاد و هزاران مایل مسافت اضافی به ناوگان کانتینری، مفهوم مدیریت زنجیره تأمین بهموقع را در مبادلات شرق آسیا و غرب اروپا مختل کرده و به موجی از تأخیر در ترخیص کالاها، انباشت هزینههای سوخت و کاهش ظرفیت فعال دریانوردی تجاری دامن زده است.
در عرصه دیپلماتیک و روابط بینالملل، نشستهای اضطراری شورای امنیت سازمان ملل متحد شکاف ساختاری عمیق میان بلوکهای قدرت در مهار این بحران را نمایان کرده و فرسایش بازدارندگی غرب را عیان ساخته است. ایالات متحده و شرکای اروپایی، با استناد به قطعنامههای مختلف، بر لزوم سرکوب تهدیدات دریانوردی تأکید دارند، در حالی که موضعگیری محتاطانه قدرتهای شرقی، سازوکار اجماع بینالمللی را فلج کرده است.
در تحلیل نهایی، تحولات اخیر به نقطه عطفی در تاریخ ژئوپلیتیک جنوب غرب آسیا تبدیل شده است. کنترل یکپارچه بر تنگه بابالمندب و بلندیهای مسلط، واقعیت گریزناپذیری را بر پایتختهای غربی و منطقهای تحمیل کرده است که عصر تفکیک امنیت دریانوردی در دریای سرخ به پایان رسیده است.
بیشتر بخوانید: بابک محمودی: رؤسای شعب جمعیت هلالاحمر الگوی رفتاری جامعه هستند · حزام الاسد: ادعای تهدید مکه از یمن دروغی نخ نما است
