جعفر قادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، گفت: یکی از اهداف اساسی سیاست‌های اقتصادی کشور باید این باشد که تولیدکننده را به سمت افزایش تولید و صادرات سوق دهد؛ اما متأسفانه برخی رویه‌های ارزی بانک مرکزی، در عمل نتیجه‌ای معکوس داشته و به جای آنکه صادرات را جذاب‌تر کند، انگیزه‌ها را به سمت واردات و فعالیت‌های واسطه‌ای سوق می‌دهد.
وضعیت صادرکنندگان در بخش‌های حیاتی
قادری ادامه داد: مسئله زمانی جدی‌تر می‌شود که به وضعیت صادرکنندگان برخی محصولات، به‌ویژه در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع پایین‌دستی، توجه کنیم. تولیدکننده‌ای که مواد اولیه خود را از داخل کشور و از طریق بورس کالا تأمین می‌کند، در بسیاری از موارد به دلیل محدودیت عرضه و سازوکارهای بازار، ناچار است مواد اولیه را با قیمتی به‌مراتب بالاتر از قیمت پایه بورس خریداری کند.
بیشتر بخوانید: تخصیص یک‌هزار و ۱۶۰ میلیارد تومان تسهیلات کشاورزی در چهارمحال و بختیاری
مشکلات صادرات و انگیزه‌های غیرمطلوب
وی افزود: در چنین شرایطی، اگر همین تولیدکننده محصول نهایی خود را صادر کند، با الزام به بازگرداندن ارز صادراتی با نرخی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد پایین‌تر از نرخ بازار، عملاً از دو طرف متضرر می‌شود. از یک سو، مواد اولیه را گران‌تر از قیمت پایه بورس تهیه کرده و از سوی دیگر، درآمد ارزی حاصل از صادرات را باید با نرخی پایین‌تر از ارزش واقعی بازار واگذار کند. نتیجه روشن است: صادرات برای تولیدکننده نه‌تنها مزیت اقتصادی ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند به فعالیتی زیان‌ده تبدیل شود.
در مقابل، این فاصله قیمتی و سازوکار تخصیص ارز، زمینه ایجاد رانت در فرآیند توزیع ارز را فراهم می‌کند. قادری اذعان کرد: وقتی صادرکننده مجبور باشد ارز خود را با نرخ پایین‌تر در اختیار نظام رسمی قرار دهد و سپس همان ارز از طریق فرآیندهای اداری میان واردکنندگان توزیع شود، طبیعی است که انگیزه برای شکل‌گیری واسطه‌گری افزایش یابد.
این نماینده مردم در مجلس در پایان تأکید کرد: بانک مرکزی باید برای کالاها و محصولاتی که امکان صادرات دارند، به‌ویژه محصولات نفت، گاز و پتروشیمی، اجازه دهد صادرکننده ارز حاصل از صادرات خود را برای واردات کالاهای مجاز مورد نیاز خود مصرف کند یا آن را به صورت توافقی به واردکننده واقعی واگذار کند. با این اصلاحات، رابطه مستقیم میان صادرکننده و واردکننده شکل می‌گیرد و ارز به جای عبور از چندین حلقه اداری و واسطه‌ای، در یک سازوکار شفاف و اقتصادی مبادله می‌شود.
بیشتر بخوانید: سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت از تخصیص اوراق مرابحه ارزی خبر داد · مروری بر اخبار سیستان و بلوچستان در ۱۰ مهر
