حمید کردبچه-صاحبنظر حوزه اقتصاد دیجیتال: تا همین چند سال پیش، اینکه سلولهای مغز انسان بتوانند بخشی از یک سامانه محاسباتی باشند، بیشتر شبیه داستانهای علمی-تخیلی بود؛ اما امروز این ایده، دستکم در مقیاس آزمایشگاهی، به واقعیت نزدیک شده است.
فناوریهای نوین و تعاملات اقتصادی
شرکت استرالیایی Cortical Labs با سامانههایی مانند CL۱، شبکههایی از نورونهای رشدیافته در آزمایشگاه را به یک محیط محاسباتی متصل کرده است؛ بهگونهای که سلولهای زنده میتوانند از محیط دیجیتال تحریک شوند و به آن واکنش نشان دهند. این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی است و فاصله زیادی با رایانههای متعارف دارد. بنابراین مسئله اصلی این نیست که آیا نورونهای انسانی روزی جای تراشههای سیلیکونی را میگیرند یا نه؛ پرسش مهمتر اقتصادی این است: آیا اقتصاد دیجیتال در حال عبور از مرحلهای است که فقط درباره زندگی داده تولید میکرد، به مرحلهای که بتواند با خودِ زندگی وارد تعامل فناورانه و اقتصادی شود؟
بیشتر بخوانید: مدیرعامل صندوق ملی مسکن: ۱۵ هزار متقاضی برای تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی معرفی شدند
اقتصاد دیجیتال در چند دهه گذشته تا حد امکان دنیای واقعی را به داده تبدیل کرده است. رفتار انسان، مصرف، جریان پول، عملکرد ماشینها، فعالیت بنگاهها و بسیاری از فرایندهای زیستی اندازهگیری و دیجیتال شدهاند. سپس رایانش، فضای ابری و هوش مصنوعی این دادهها را به اطلاعات، پیشبینی و تصمیم تبدیل کردهاند. اما مرحله بعد میتواند متفاوت باشد: فناوری فقط زندگی را اندازهگیری نمیکند؛ میکوشد آن را در محیطهای کنترلشده مدلسازی، آزمایش و مهندسی کند.
تحول در صنعت دارو و زیستبوم جدید
صنعت دارو، مزیت آینده صرفاً در داشتن یک آزمایشگاه مجهز نیست؛ بلکه در توانایی تبدیل سریعتر یک پرسش زیستی به داده، داده به فرضیه، فرضیه به آزمایش و آزمایش به تصمیم است. در چنین مدلی، آزمایشگاه، داده و قدرت محاسباتی دیگر سه دارایی مستقل نیستند؛ اجزای یک زنجیره واحد خلق ارزش هستند. این سامانه نه مغز انسان است و نه رقیب مستقیم تراشههای سیلیکونی. اهمیت آن در نشاندادن امکان ایجاد یک حلقه ارتباطی میان یک سیستم زنده و یک سیستم دیجیتال است؛ جایی که سیگنال زیستی به داده تبدیل میشود، داده پردازش میشود و خروجی محاسبات دوباره بر محیط زیستی اثر میگذارد.
این تحول یک پیام مهم برای اقتصاد دیجیتال دارد: داده آینده فقط دادهای نیست که از تلفن همراه، تراکنش بانکی یا یک پلتفرم اینترنتی به دست میآید. دادههای زیستی نیز میتوانند به یکی از ارزشمندترین لایههای داده تبدیل شوند؛ از اطلاعات سلولی و ژنتیکی تا واکنش بافتها، رفتار نورونها و پاسخ بدن به دارو. اما ارزش این دادهها زمانی آشکار میشود که بتوان آنها را با محاسبات و هوش مصنوعی ترکیب کرد.
در نهایت، صنعت درمان یکی از نخستین حوزههایی است که میتواند این همگرایی را به ارزش اقتصادی تبدیل کند. مدلهای سلولی، تجهیزات آزمایشگاهی، دادههای زیستی و هوش مصنوعی میتوانند بخشی از فرایند تحقیق و توسعه را دادهمحورتر کنند؛ فرضیههای بیشتری را سریعتر آزمایش و برخی مسیرهای کماحتمال را زودتر کنار بگذارند.
بیشتر بخوانید: مجلس نمایندگان آمریکا بسته تحریمی گسترده علیه روسیه تصویب کرد · تحولی عظیم در شهرکهای صنعتی ایران: از بنگاههای کوچک به اکوسیستمهای هوشمند
