دانشمندان بقایای ابرقاره گوندوانا را در زیر یخهای جنوبگان شناسایی کردند. جنوبگان امروز یکی از سردترین و خشکترین مناطق زمین است؛ سرزمینی پوشیده از کیلومترها یخ که تصور آن بهعنوان محیطی مناسب برای زندگی دشوار است. پژوهشهای جدید نشان میدهند این قاره در گذشتهی دور نقشی متفاوت داشته و ممکن است بقایای یکی از بزرگترین ساختارهای زمینشناسی تاریخ را در خود پنهان کرده باشد.
شواهد بقایای گوندوانا
حدود ۵۰۰ میلیون سال پیش، در دورهای که ابرقارهی گوندوانا در نیمکرهی جنوبی زمین شکل گرفت، رشتهکوههایی عظیم در ابعادی مشابه هیمالیا به وجود آمدند. گوندوانا یکی از بزرگترین خشکیهای تاریخ زمین بود که بخشهایی از قارههای امروزی مانند آفریقا، آمریکای جنوبی، قطب جنوب، استرالیا و هند را شامل میشد. دانشمندان پیشتر پیشنهاد کرده بودند که شکلگیری این ابرقاره و تغییرات گستردهی زمینشناسی همراه آن، ممکن است بر شرایط محیطی زمین و حتی روند تکامل حیات تأثیر گذاشته باشد.
بیشتر بخوانید: ScratchJr، ابزار آموزش برنامهنویسی برای کودکان طراحی شد
کانیهای زیرکن و نشانههای تاریخی
پژوهشگران دانشگاه ملی استرالیا در پژوهش جدید خود شواهدی از بقایای گوندوانا را در زیر لایههای یخی جنوبگان شناسایی کردهاند. آنها معتقدند این یافتهها میتواند اطلاعات تازهای دربارهی نقش قطب جنوب در تاریخ زمین و تکامل حیات ارائه دهد. پیدا کردن نشانههای ابرقارهی ۵۰۰ میلیون ساله کار سادهای نیست، زیرا بسیاری از کوهستانهایی که هنگام شکلگیری گوندوانا به وجود آمدند، در طول میلیونها سال بر اثر فرسایش از بین رفتهاند.
پژوهشگران بهجای جستوجوی مستقیم کوهها، سراغ کانیهایی رفتند که میتوانند ردپای آنها را حفظ کنند. یکی از مهمترین سرنخها، زیرکنها هستند؛ کانیهای کوچکی که درون خود مقدار بسیار کمی اورانیوم و توریم دارند. این عناصر به دانشمندان امکان میدهند سن تشکیل کانی و منشأ احتمالی آن را مشخص کنند.
مطالعه نشان داد که منشا حدود ۴۶ درصد از زیرکنهای ثبتشده در پایگاه دادهی جهانی که به دورهی آغاز کامبرین و انفجار کامبرین مربوط میشوند، جنوبگان بوده است. همچنین بیش از نیمی از زیرکنهایی که نشانههای فشار بسیار بالا دارند، به همین منطقه نسبت داده شدهاند. یافتهها به این معنا نیست که جنوبگان امروزی زمانی کاملاً شبیه قارهی سرسبز بوده است، اما نشان میدهد این منطقه در گذشتهی دور بخشی از سامانهی زمینشناسی بسیار فعالی بوده است.
پژوهش در ژورنال Earth and Planetary Science Letters منتشر شده است و میتواند به درک بهتری از تاریخ زمین و شرایط محیطی آن کمک کند.
بیشتر بخوانید: تامین تجهیزات تولید انرژی خورشیدی برای ۹۰ مدرسه لرستان · خوردن غذاهای تند بر احساس درد تأثیر میگذارد
