پژوهشگران به بررسی دلایل ادراک متفاوت زمان در سنین مختلف پرداخته‌اند. یک مطالعه منتشرشده از سوی انتشارات دانشگاه کمبریج، این پدیده را نوعی «ناهماهنگی میان زمانِ تصویر ذهنی و زمانِ ساعت» توصیف کرده است.
ناهماهنگی زمان ذهنی و واقعی
به بیان ساده، زمانی که ساعت اندازه‌گیری می‌کند با زمانی که ذهن انسان تجربه می‌کند، لزوماً یکسان نیست. ساعت، یک شبانه‌روز را دقیقاً ۲۴ ساعت محاسبه می‌کند، اما «زمان ذهنی» تحت تأثیر تصاویر، تجربه‌ها و خاطراتی است که در طول زندگی جمع می‌کنیم.
بیشتر بخوانید: افتتاح ۷۳ مدرسه در همدان با سهم ۲۳ درصدی مدارس غیردولتی در کنکوری‌ها
تاثیر سن بر ادراک زمان
یکی از توضیح‌های مطرح‌شده، «نظریه تناسب» است. بر اساس این دیدگاه، هرچه سن بالاتر می‌رود، هر سال جدید سهم کوچک‌تری از کل تجربه زندگی فرد را تشکیل می‌دهد. برای مثال، وقتی فردی ۱۰ ساله است، یک سال معادل ۱۰ درصد از تمام زندگی تجربه‌شده اوست. اما برای فردی ۵۰ ساله، همان یک سال تنها دو درصد از زندگی او را تشکیل می‌دهد.
عامل دیگری که می‌تواند در این احساس نقش داشته باشد، «کاهش تازگی» است. حافظه انسان زمان را به شکل یکنواخت ثبت نمی‌کند، بلکه بیشتر رویدادهای متمایز و تجربه‌های تازه را به خاطر می‌سپارد. با افزایش سن، زندگی بسیاری از افراد وارد الگوهای تکراری می‌شود. وقتی هفته‌ها و ماه‌ها شبیه یکدیگر باشند، خاطرات متمایز کمتری برای جدا کردن یک دوره از دوره دیگر وجود دارد.
تکرار و ادراک زمان
«جذب شدن در فعالیت‌ها» نیز عامل دیگری است. هنگامی که کاری برای مغز آشنا و تکراری می‌شود، ممکن است آن را تقریباً به شکل خودکار انجام دهیم و توجه کمتری به گذر زمان داشته باشیم. به همین دلیل ممکن است ناگهان متوجه شویم چند ساعت گذشته، بدون آنکه احساس کرده باشیم زمان با چنین سرعتی سپری شده است.
از سوی دیگر، شدت احساسات نیز بر حافظه و ادراک زمان اثر می‌گذارد. ترس، اضطراب و هیجان شدید معمولاً خاطرات پررنگی ایجاد می‌کنند، در حالی که فرسودگی، استرس و یکنواختی می‌توانند خاطراتی کم‌رنگ و شبیه به یکدیگر بسازند.
نقش دوپامین و راهکارهای مقابله
عامل پنجم، دوپامین است؛ انتقال‌دهنده عصبی‌ای که در انگیزه، پاداش و پردازش زمان در مغز نقش دارد. سطح دوپامین با افزایش سن می‌تواند تغییر کند و این تغییر ممکن است در احساس سریع‌تر شدن زمان نیز مؤثر باشد.
اما شاید بتوان کاری کرد که زمان، دست‌کم از نظر ذهنی، آهسته‌تر بگذرد. آدریان بژان، استاد مهندسی مکانیک، توصیه می‌کند از روزمرگی فاصله بگیریم، کارهای تازه انجام دهیم و خودمان را در معرض تجربه‌های غیرمعمول قرار دهیم. انجام کارهای جدید و ساختن خاطرات تازه می‌تواند زندگی را از یکنواختی خارج کند.
بیشتر بخوانید: رئیس عقیدتی سیاسی فرماندهی انتظامی خراسان جنوبی: پلیس خود را خدمتگزار مردم می‌داند · پارادوکس لذت‌گرایی و ناکامی در جست‌وجوی خوشبختی
