ساسان باقرپناه به تحلیل وضعیت اقتصادی ایران پرداخته و به خطرات اقتصادی ناشی از عدمقطعیت اشاره کرده است. او توضیح میدهد که اقتصاد تنها به رخدادهای کنونی واکنش نشان نمیدهد و رفتار اقتصادی به شدت تحت تأثیر انتظارات و فرضیات آینده قرار دارد.
تأثیرات بحران بر تصمیمات اقتصادی
باقرپناه بیان میکند که پیش از وقوع بحرانهای بزرگ، اقتصاد ممکن است بخش قابل توجهی از هزینههای آن را پرداخت کند. این موضوع موجب میشود که سرمایهگذاریها به تأخیر بیفتند، استخدامها متوقف شوند و بنگاهها به جای تمرکز بر توسعه، اولویت را به حفظ بقا دهند. به این ترتیب، وضعیت به نوعی «اقتصاد آخرالزمانی» دچار میشود. او توضیح میدهد که در این شرایط، تصمیمات اقتصادی بیشتر بر اساس بدترین سناریوهای ممکن شکل میگیرند.
بیشتر بخوانید: کاهش ۸۰ درصدی حرکت کشتیها در تنگه هرمز
عدمقطعیت و رفتار جمعی
باقرپناه به تمایز میان «ریسک» و «عدمقطعیت» اشاره کرده و تأکید میکند که در شرایط عدمقطعیت، حتی احتمال وقوع سناریوهای مختلف نیز به درستی قابل محاسبه نیست. این امر موجب میشود که سرمایهگذاران و بنگاهها به دلیل افزایش ریسک، تصمیمات محافظهکارانهتری اتخاذ کنند. او به این نکته اشاره میکند که رفتار عقلانی فردی میتواند به رفتار جمعی تبدیل شود و در نتیجه، اقتصاد به نوعی «شکست هماهنگی» دچار میشود.
خانوارها نیز تحت تأثیر همین شرایط قرار دارند. باقرپناه به نظریه «پسانداز احتیاطی» اشاره کرده و میگوید که زمانی که آینده درآمد نامطمئن میشود، خانوارها مصرف خود را کاهش میدهند. این رفتار، اگرچه برای یک خانوار منطقی است، اما اگر میلیونها خانوار همزمان مصرف را کاهش دهند، فروش بنگاهها افت کرده و نگرانیهای اولیه درباره درآمد و اشتغال تشدید میشود.
در نهایت، باقرپناه تأکید میکند که این وضعیت میتواند آثار دائمی بر اقتصاد داشته باشد. به عنوان مثال، پروژهای که امروز اجرا نمیشود ممکن است سال آینده نیز به همین سرنوشت مبتلا شود و این در حالی است که نیروی کار استخدام نشده، مهارتهای لازم را کسب نمیکند.
راهحل این وضعیت، انکار ریسک نیست. باقرپناه تأکید میکند که مدیریت حرفهای باید سناریوهای مختلف را در نظر بگیرد، ذخیره نقدینگی ایجاد کند و برای بحران برنامهریزی کند. او به سیاستگذاران توصیه میکند که علاوه بر مدیریت تورم و نقدینگی، باید به دنبال کاهش «عدمقطعیتهای قابل اجتناب» نیز باشند.
بیشتر بخوانید: نوسانات بازار ارز در روزنامههای اقتصادی ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ · معرفی وزرای اطلاعات و دفاع تا نیمه مهرماه
