محمدحسین صفایی، کارشناس صنعت، دربارهٔ زمان مناسب برای کنار رفتن مدیران از مسئولیتهای خود گفت: در هر سازمانی، دیر یا زود این پرسش مطرح میشود: «چه زمانی باید از میز مدیریت کنار رفت؟». پاسخ به این سؤال در ظاهر ساده به نظر میرسد؛ پایان مأموریت، رسیدن موعد بازنشستگی یا پایان دوره مسئولیت. اما در عمل، ماجرا پیچیدهتر است.
پیچیدگیهای ماندن در مقام
گاهی مدیران به دلیل نفوذ و دلبستگی به جایگاهی که سالها در اختیار داشتهاند، زمان ماندن را به سالهای مسئولیت خود اضافه میکنند. اینجاست که پرسشی بنیادین خودنمایی میکند: آیا شایستگی مدیر باید با ماندن او در آن مسئولیت تداوم یابد یا میتوان تجربه را حفظ کرد و هدایت آن سمت را به دیگری سپرد؟
بیشتر بخوانید: اجرای پروژه ساختمان شیشهای صداوسیما از مسیر مصوبه دولت خارج شد
سعدی حکایتی دارد که هنوز برای نظامهای مدیریتی امروز حرفی تازه دارد. وزیری که از مقام برکنار شده بود، به جمع درویشان پیوست. او زمانی که دوباره برای پذیرش مسئولیت دعوت شد، نپذیرفت و گفت: «مَعزولی بهنزد خردمندان بهتر که مشغولی». این حکایت نشان میدهد که خردمند کسی است که بداند مقام، هدف زندگی و ملک شخصی او نیست.
تربیت جانشینان و انتقال تجربه
مدیر باتجربه، سرمایه سازمان است، اما تجربه نباید بهانهای برای ماندن بیپایان در یک جایگاه باشد. بزرگترین خدمت یک مدیر در سالهای پایانی خدمت، تربیت جانشینانی است که بتوانند فردای سازمان را بهتر از امروز اداره کنند. بازنشستگی نباید به معنای کنار گذاشتن تجربه تلقی شود. میتوان نیروی باتجربهای را که به پایان دوره خدمت نزدیک شده است، از جایگاههای تصدیگری به حوزههایی مانند آموزش، مشاوره و جانشینپروری منتقل کرد.
نگاهی به تجربه ژاپن نیز از این منظر قابل تأمل است. الگوی سنتی اشتغال ژاپنی بر اشتغال بلندمدت و پیوند طولانی کارکنان با سازمان استوار است، اما این به معنای آن نیست که فرد الزاما تا پایان مسیر حرفهای در یک صندلی ثابت بماند. در نظامهای منابع انسانی ژاپن، جابهجایی و بازتخصیص کارکنان میان واحدها و مسئولیتها سابقه دارد و سیاستهای جدید این کشور نیز بر استفاده از توان و تجربه نیروی مسن تأکید میکند.
لزوم گردش مدیریت
گردش مدیریت نباید صرفاً در آستانه بازنشستگی اتفاق بیفتد. اگر برای تصدی مسئولیتهای مدیریتی دورهای معقول -مثلاً حداکثر چهار سال با ارزیابی عملکرد- در نظر گرفته شود، سازمان از خطر «جاافتادن بیش از اندازه» یک مدیر در یک صندلی مصون میماند. گردش مدیران اگر بر مبنای شایستگی باشد، انگیزه ایجاد میکند و مسیر رشد را برای نیروهای جوان باز میکند.
در نهایت، مسئله فقط بازنشستگی چند مدیر نیست؛ بلکه آینده سازمان است. سازمانی که مدیرانش بهموقع کنار میروند و تجربهشان را منتقل میکنند، در واقع چیزی را از دست نمیدهد، بلکه دو سرمایه به دست میآورد: تجربه نسل گذشته و انرژی نسل آینده. ارزش یک مدیر به مدت نشستن او پشت میز ریاست نیست؛ به اثری است که پس از ترک آن مسئولیت باقی میگذارد.
بیشتر بخوانید: شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی: حذف سهمیه بنزین خودروهای نوشماره شایعه است! · توسعه همکاریهای تجاری ایران با کشورهای همسایه در کانون توجه
