عبدالحکیم آق ارکاکلی در گفتگو با خبرنگار مهر، با بیان اینکه تفکیک میان میدان و دیپلماسی، تصویر دقیقی از شیوه تأمین منافع ملی ارائه نمیکند، گفت: در شرایطی که کشور با تهدید و فشار خارجی مواجه است، باید از تمام ظرفیتهای موجود بهصورت هماهنگ استفاده کرد و مذاکره را نه بهعنوان نقطه مقابل مقاومت، بلکه بهعنوان یکی از ابزارهای پیگیری حقوق ملت دید.
میدان و دیپلماسی، دو روی یک سکه
وی گفت: یکی از خطاهای تحلیلی این است که تصور کنیم کشور در هر مقطع باید میان مقاومت و مذاکره یکی را انتخاب کند. در حالی که تجربه تحولات اخیر نشان داده است که میدان و دیپلماسی میتوانند همزمان در خدمت یک هدف قرار بگیرند و هرکدام بخشی از خلأ دیگری را پوشش دهند.
بیشتر بخوانید: توافق مکه بر دفاع از امنیت و حاکمیت عربستان تأکید کرد
وی افزود: وقتی مذاکرهکننده پشتوانه قدرت ملی را همراه خود دارد، طرف مقابل نمیتواند مذاکره را به ابزاری برای تحمیل خواستههای یکجانبه تبدیل کند. از سوی دیگر، وقتی ظرفیت دیپلماتیک فعال باشد، امکان تبدیل بخشی از دستاوردهای قدرت میدانی به نتایج سیاسی و حقوقی فراهم میشود.
خطوط قرمز در مذاکرات
نماینده مردم گنبدکاووس در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: بنابراین نباید مذاکره را صرفاً نشستن پشت میز و گفتوگو درباره اختلافات دانست. مذاکره نیز میتواند عرصه اعمال قدرت، مدیریت منافع و خنثیسازی فشار باشد، مشروط بر اینکه خطوط اصلی سیاست خارجی و حقوق اساسی کشور در آن روشن باشد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، مهمترین مسئله برای دستگاه دیپلماسی این است که بداند چه چیزی قابل مذاکره است و چه چیزی اساساً نباید موضوع معامله قرار گیرد. شفاف بودن این مرزها، هم به تیم مذاکرهکننده قدرت میدهد و هم مانع از آن میشود که طرف مقابل با طرح مطالبات جدید، چارچوب گفتوگو را تغییر دهد.
آق ارکاکلی خاطرنشان کرد: مذاکره زمانی از جنس قدرت است که کشور همزمان آمادگی دفاع از منافع خود را داشته باشد. اگر طرف مقابل بداند در صورت شکست مسیر دیپلماتیک، ایران ابزارهای دیگری برای صیانت از امنیت و منافع خود در اختیار دارد، محاسبات او نیز متفاوت خواهد شد.
وی با اشاره به ضرورت استفاده هوشمندانه از فرصتهای دیپلماتیک گفت: سیاست خارجی فقط مدیریت بحران نیست، بلکه باید بتواند از فرصتهایی که در دل بحران ایجاد میشود نیز استفاده کند. گاهی یک درگیری، یک فشار اقتصادی یا حتی یک اختلاف میان طرفهای مقابل میتواند فضای جدیدی برای تأمین بخشی از منافع کشور ایجاد کند و دستگاه دیپلماسی باید این فرصتها را بهموقع تشخیص دهد.
وی افزود: البته فرصتشناسی با سادهانگاری تفاوت دارد. هر پیشنهادی که روی میز قرار میگیرد الزاماً فرصت نیست. باید هزینه، فایده، ضمانت اجرا، رفتار گذشته طرف مقابل و پیامدهای بلندمدت آن بررسی شود و سپس درباره ورود به یک مسیر دیپلماتیک تصمیم گرفت.
وی تأکید کرد: در نهایت، معیار موفقیت هر مذاکره باید این باشد که آیا توانسته است بخشی از حقوق و منافع ملی را تثبیت کند یا خیر. صرف برگزاری مذاکره، صدور بیانیه یا دستیابی به یک متن نمیتواند بهتنهایی دستاورد محسوب شود؛ آنچه اهمیت دارد، نتیجه واقعی و میزان اجرای تعهدات است.
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفت: به همین دلیل، ایران باید در هر مرحله از گفتوگوها همزمان دو مسیر را دنبال کند. نخست، تقویت ظرفیتهای داخلی و دفاعی و دوم، فعال نگه داشتن دیپلماسی. این دو مسیر نهتنها با یکدیگر تعارض ندارند، بلکه در صورت هماهنگی میتوانند قدرت چانهزنی کشور را افزایش دهند.
بیشتر بخوانید: پکن بر لزوم بازگشت ایران و آمریکا به مذاکره تأکید کرد · سید عباس عراقچی: منتظریم تا میانجیها مواضع نهایی را اعلام کنند
