دیبدو فرانسیس کره، معمار اهل بورکینافاسو، یکی از چهره‌های تاثیرگذار معماری معاصر آفریقا به شمار می‌رود. او بخش مهمی از آثار خود را بر استفاده از مصالح بومی، دانش جوامع محلی و مشارکت مستقیم مردم در فرآیند ساخت بناها بنا کرده است.
مسیر زندگی و تحصیلات
کره در روستای گاندو در بورکینافاسو متولد شد و در ۷ سالگی، به دلیل نبود مدرسه در روستا، آنجا را ترک کرد. او بعدها برای تحصیل معماری به برلین رفت و در سال ۲۰۲۲ به نخستین معمار آفریقایی تبدیل شد که جایزه پریتزکر، مهم‌ترین جایزه معماری جهان، را دریافت کرد.
بیشتر بخوانید: ویژه‌برنامه مهر مقاومت در حسینیه امیرچخماق یزد برگزار شد
کره در نگاه خود به معماری تاکید دارد که فقر نباید مانع تلاش برای ایجاد ساختمان‌های باکیفیت شود. او معتقد است معماری باید به جای نادیده گرفتن ظرفیت‌های موجود در جوامع محلی، از دانش، مهارت و مصالح همان منطقه استفاده کند و حتی فرآیند ساخت و ساز را به فرصتی برای آموزش و ایجاد مهارت‌های پایدار در جامعه تبدیل کند.
مدرسه‌ای که معماری را به گاندو بازگرداند
نخستین پروژه مهم کره در زادگاهش گاندو شکل گرفت. مدرسه ابتدایی گاندو در سال ۲۰۰۱ با مشارکت مردم محلی و استفاده از آجرهای ساخته شده از خاک همان منطقه ساخته شد. در طراحی این مدرسه، شرایط اقلیمی نیز نقش مهمی داشت. سقف بنا به گونه‌ای طراحی شده است که هوای گرم بتواند از فضای داخلی خارج شود و در نتیجه، محیط مناسب‌تری برای دانش‌آموزان فراهم شود؛ موضوعی که برای کره اهمیت ویژه‌ای داشت، زیرا خودش دوران کودکی را در شرایط آموزشی نامناسبی سپری کرده بود.
این پروژه بعدها به الگویی برای رویکرد او در دیگر ساختمان‌ها تبدیل شد؛ رویکردی که در آن معماری نه یک محصول وارداتی، بلکه نتیجه همکاری معمار و جامعه محلی است.
یکی از نمونه‌های جدیدتر این رویکرد را می‌توان در موسسه فناوری بورکینافاسو در شهر کودوگو دید. در این مجموعه از خاک محلی برای ساخت دیوارهای ضخیم استفاده شده است. این دیوارها به کنترل دمای داخلی ساختمان و خنک نگه داشتن کلاس‌ها کمک می‌کنند. در بخش‌هایی از مجموعه نیز از چوب اکالیپتوس به عنوان یک لایه سبک محافظ در اطراف ساختمان‌ها استفاده شده است؛ روشی که علاوه بر پاسخ به شرایط اقلیمی منطقه، بر استفاده از منابع در دسترس محلی تاکید دارد.
آثار فرانسیس کره نشان می‌دهند که معماری معاصر آفریقا لزوماً نباید از الگوها و مصالح کشورهای دیگر تقلید کند. او تلاش کرده است معماری را بر پایه ظرفیت‌هایی بنا کند که از قبل در جوامع محلی وجود دارند؛ از دانش ساخت و ساز گرفته تا مصالح بومی و نیروی انسانی.
بیشتر بخوانید: محمد حاجی‌میرزایی: سرمایه‌گذاری در صنعت بازی نیازمند مدل جدید است · ویلای متفاوت روی صخره، ترکیبی از معماری و طبیعت
