روابط اقتصادی ایران و هند در سالهای اخیر با وجود برخورداری از ظرفیتهای قابل توجه، با کاهش چشمگیر حجم تجارت دوجانبه مواجه شده است. روندی که تحریمها، محدودیتهای بانکی، دشواریهای حملونقل و تغییر در مناسبات انرژی دو کشور از مهمترین عوامل آن بودهاند. با این حال، ظرفیتهای موجود در حوزه تجارت کالا، دارو، کشاورزی، سرمایهگذاری مشترک و کریدورهای ترانزیتی همچنان میتواند زمینه بازگشت روابط اقتصادی تهران و دهلینو به مسیر توسعه را فراهم کند.
دیدار سفیر هند با اتاق تهران
ویشوش نگی، سفیر جدید هند در ایران، در آغاز مأموریت خود با حضور در اتاق تهران با رئیس این اتاق دیدار و دو طرف بر تقویت ارتباطات بخش خصوصی، توسعه تجارت و استفاده از ظرفیتهای بریکس تأکید کردند.
بیشتر بخوانید: آب طالقان در راه قزوین؛ پروژه انتقال آب به فاز اجرایی رسید
کاهش تجارت دوجانبه
بر اساس آمار رسمی هند، حجم تجارت دو کشور در سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ به حدود ۱.۶۳ میلیارد دلار رسیده است. از این میزان، حدود ۱.۲۵ میلیارد دلار مربوط به صادرات هند به ایران و حدود ۳۷۰ میلیون دلار مربوط به واردات هند از ایران بوده است. این رقم فاصله قابل توجهی با دوره اوج روابط تجاری دو کشور دارد که در سال مالی ۲۰۱۸-۲۰۱۹ به حدود ۱۷ میلیارد دلار رسیده بود.
با کاهش سهم نفت در تجارت دو کشور، کالاهای کشاورزی، غذایی و دارویی اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. برنج باسماتی یکی از مهمترین اقلام صادراتی هند به ایران است و در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از صادرات هند به بازار ایران را به خود اختصاص داده است. آمار رسمی هند نشان میدهد صادرات برنج باسماتی این کشور به ایران در ۱۰ ماه نخست سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ به بیش از ۷۹۰ هزار تن رسیده است.
چابهار و پروژههای اقتصادی
در میان پروژههای اقتصادی دو کشور، بندر چابهار جایگاه متفاوتی دارد. هند در سال ۲۰۲۴ قرارداد ۱۰ ساله تجهیز و بهرهبرداری از پایانه شهید بهشتی چابهار را با ایران امضا کرد و متعهد به سرمایهگذاری در توسعه این پایانه شد. چابهار در ارتباط با کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب از اهمیت ویژهای برخوردار است و میتواند مسیر اتصال هند به ایران، قفقاز، روسیه و آسیای مرکزی را کوتاهتر کند.
همچنین، عضویت همزمان ایران و هند در بریکس فرصتی جدید برای توسعه روابط اقتصادی دو کشور ایجاد کرده است. برای ایران، حضور در بریکس علاوه بر ظرفیتهای سیاسی، بستری برای گسترش ارتباط با بازارهای بزرگ عضو این گروه بود. در این بین، پیشنهادهایی برای تدوین برنامه زمانبندی گفتگوهای تجاری و برگزاری دورههای تخصصی مطرح شده که میتواند به شناسایی فرصتهای واقعی بازار کمک کند.
بیشتر بخوانید: نشست کارگروه مشترک استانهای فارس و بوشهر برای توسعه منطقهای · امنیت منطقه با گفتگوهای ایران و کشورهای عربی تقویت میشود
