وحید شقاقیشهری، اقتصاددان، از تفاوت میان فقر درآمدی متعارف و کاهش تدریجی رفاه خانوارهای شاغل میگوید. در ماههای اخیر به نظر میرسد بخشی از خانوارهایی که همچنان شاغل هستند، برخی اقدامات درمانی، تعمیرات خانه و خودرو یا حتی تفریح و سفر را به تعویق میاندازند.
وضعیت اقتصادی خانوارها در سال ۱۴۰۵
در سال ۱۴۰۵ با جنگ و محاصره دریایی و تشدید تحریمهای اقتصادی، تورمهای بیشتری در اقتصاد ایران ثبت شده است. این وضعیت حکایت از تداوم و پایداری شرایط تورمی در اقتصاد ایران دارد و شکاف معناداری بین هزینههای مصرفی خانوارها با سطح درآمدی ایجاد کرده است. این وضعیت را میتوان نوعی «فقیرشدن تدریجی خانوارهای شاغل» یا به معنای دقیقتر، کاهش رفاه و افزایش آسیبپذیری اقتصادی خانوارهای شاغل دانست.
بیشتر بخوانید: فرماندار جیرفت از راهاندازی واحد فرآوری مس در ساردوئیه خبر داد
حذف تدریجی هزینههای غیرضروری
یکی از نشانههای این تغییر، حذف تدریجی هزینههایی است که تا همین یک سال قبل برای خانوارها عادی بود. حذف هزینههایی مانند رستوران، سفر، پوشاک و تفریح نشانهای از کاهش مصرف اختیاری و فشردهشدن سبد مصرفی خانوار است. در شرایط فشار مالی، خانوارها ابتدا هزینههایی را حذف میکنند که از نظر کوتاهمدت ضروری تلقی نمیشوند؛ اما هنگامی که کاهش درآمد واقعی یا افزایش هزینههای ضروری ادامه یابد، این تعدیل به آموزش، مراقبتهای پیشگیرانه، درمان و نگهداری داراییها نیز سرایت میکند.
به طور کلی، کاهش رفاه واقعی به معنای کاهش مصرف کالری یا حذف کامل کالاهای اساسی نیست، بلکه میتواند در کاهش کیفیت، تنوع و امنیت مصرف نمایان شود. همچنین، شاخصهای رسمی درآمد و فقر در اقتصاد ایران ممکن است این تحول را بهطور کامل نشان ندهند.
پیامدهای کاهش تابآوری اقتصادی
اگر خانوار نتواند از درآمد ماهانه خود پسانداز کند و با یک هزینه پیشبینینشده مواجه شود، حاشیه امن اقتصادی آن به شدت کاهش مییابد. در چنین شرایطی برای مقابله با هزینههای ناگهانی ممکن است به قرض، فروش دارایی یا کاهش مصرف ضروری متوسل شود. این امر به کاهش تابآوری و افزایش احتمال ورود به چرخه بدهی و فقر منجر خواهد شد. بنابراین، از بین رفتن پسانداز و ذخیره احتیاطی، یکی از مهمترین نشانههای کاهش تابآوری اقتصادی خانوار است، حتی اگر درآمد جاری آنها مثبت باشد.
بیشتر بخوانید: مدیرعامل صندوق ملی مسکن: ۱۵ هزار متقاضی برای تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی معرفی شدند · مجلس نمایندگان آمریکا بسته تحریمی گسترده علیه روسیه تصویب کرد
