محمدرضا پیسپار، استاد دانشگاه و امام جمعه سابق مسجد نیوکاسل در انگلیس، به بررسی بحران هویت جوان ایرانی در دنیای دیجیتال پرداخته است. نسل جوان امروز در جهانی زندگی میکند که مرز میان «آنچه هست» و «آنچه نشان میدهد» هر روز کمرنگتر میشود. تلفن همراه و شبکههای اجتماعی دیگر صرفا ابزار ارتباط و سرگرمی نیستند، بلکه به بخشی از محیط اجتماعی تبدیل شدهاند که جوان در آن خود را تعریف میکند و درباره جایگاه خود در جامعه تصمیم میگیرد.
تغییر در فرآیند هویتیابی
پیسپار به این نکته اشاره میکند که اگر منظور از بحران هویت، از دست رفتن کامل هویت باشد، این برداشت بیش از اندازه سادهانگارانه است. او معتقد است که آنچه امروز با آن مواجهیم، بیشتر تغییر در فرآیند هویتیابی است. جوان امروز در چند محیط متفاوت زندگی میکند و هر محیط میتواند ارزشها و انتظارات متفاوتی داشته باشد.
بیشتر بخوانید: مردم یزد در ۱۹۷ شب ایستادگی حمایت خود را از سپاه اعلام کردند
فشار انتخاب و هویت نمایشی
این استاد دانشگاه میگوید که نسلهای گذشته نیز با تضاد میان سنت و مدرنیته مواجه بودند، اما سرعت و گستردگی مواجهه با الگوهای مختلف به اندازه امروز نبود. جوان امروز با صدها و هزاران سبک زندگی مواجه است. این حجم از انتخاب میتواند فرصت باشد، اما همزمان فشار انتخاب را نیز افزایش میدهد. هویت نمایشی زمانی شکل میگیرد که فرد بیش از آنکه صرفا زندگی کند، دائما به این فکر کند که چگونه دیده میشود.
پیسپار تأکید میکند که فضای مجازی این امکان را به وجود آورده که هر فرد ویترینی از زندگی خودش بسازد. این ویترین ممکن است جای زندگی واقعی را بگیرد و نگاه دیگران به فرد میتواند وارد تعریف او از خودش شود. الگوریتمها نیز در این فرآیند نقش مهمی دارند. آنها بر اساس رفتار کاربر محتوایی را که احتمال میدهند بیشتر مورد توجه او قرار گیرد، نمایش میدهند.
تعامل فرهنگها و هویت ایرانی
این کارشناس فرهنگی معتقد است که فضای دیجیتال بر نگرش فرهنگی تأثیر میگذارد، اما این تأثیر الزاما به معنای تضعیف هویت ایرانی نیست. او میگوید که هویت فرهنگی زمانی ماندگار میشود که نسل جدید بتواند با آن ارتباط برقرار کند و در بازتعریف آن نقش داشته باشد. پیسپار بر این باور است که باید درباره تعامل و گاهی کشمکش میان فرهنگ ایرانی و جهانی صحبت کرد.
در نهایت، پیسپار بر لزوم گفتوگو در خانوادهها تأکید کرده و میگوید که والدین باید از کنترل صرف به سمت گفتوگو حرکت کنند تا بتوانند نقش مهمی در شکلگیری نگاه انتقادی جوانان داشته باشند.
بیشتر بخوانید: تغییرات گسترده فرمانداران و تقویت مشارکت سیاسی در فارس · قانون جدید برای جلوگیری از انتشار تصاویر خصوصی کودکان
