مهام میقانی در نشست اخیر درباره اقتباس در تئاتر ایران، چالشهای موجود و ضرورت گفتمان در این زمینه را بررسی کرد. در این نشست که به بررسی مفاهیم و مشکلات اقتباس در تئاتر اختصاص یافته بود، میقانی به تعاریف متعدد اقتباس و تأثیر آن بر آثار نمایشی پرداخت.
تعاریف متنوع اقتباس در تئاتر
میقانی با اشاره به وجود تعاریف متعدد درباره اقتباس در تئاتر، بیان کرد: "این تعاریف گاهی منجر به استنباطهای نادرستی از این موضوع میشود و هنرجویان و تازهکاران را دچار خطا و سوءبرداشت میکند." او بر اهمیت شناخت دقیق مفهوم اقتباس تأکید کرد و گفت: "تعاریف اقتباس به دو دسته تقسیم میشود؛ اقتباس عینبهعین و اقتباس تفسیری. در اقتباس عینبهعین، تلاش میشود داستانی بهصورت کامل به یک مدیوم دیگر منتقل شود، در حالی که در اقتباس تفسیری، ممکن است کاراکترها تغییر کنند و حوزه تماتیک اثر بومیسازی شود."
بیشتر بخوانید: معرفی ساز بومی کرج در روز فرهنگی این شهر
چالشهای اقتباس در تئاتر ایران
میقانی به چالشهای موجود در زمینه اقتباس در تئاتر ایران اشاره کرد و گفت: "در حالی که در هالیوود بیش از ۷۰ درصد فیلمها اقتباسی هستند، در تئاتر ایران این وضعیت بههیچوجه وجود ندارد." او افزود: "اکثر آثار اقتباسی در تئاتر ایران از متون شناخته شدهای مانند آثار شکسپیر، چخوف و مولیر اقتباس میشوند و این نشاندهنده یک وضعیت پیشا اقتباسی است." او این وضعیت را ناشی از عافیتطلبی و محافظهکاری هنرمندان دانست و گفت: "در فضایی که کمبود اعتمادبهنفس مشهود است، نویسندگان و کارگردانان به سمت متون شناخته شده میروند تا از جذابیت آنها بهرهبرداری کنند."
میقانی همچنین به این نکته اشاره کرد که: "تئاتر ما هیچوقت شکسپیری نبوده است و شکسپیر در آغاز تئاتر مدرن ایران به اندازه مولیر تأثیرگذار نبود. در این شرایط، گاهی آثار بومیسازی نمیشوند و فقط به تزیین کار پرداخته میشود." او بر این باور است که هنرمندان به دلایل غیرهنری و اقتصادی به سراغ متونی میروند که جواب خود را پس دادهاند و این امر در نهایت به فقدان توانایی در نوشتن درباره مسائل کنونی منجر میشود.
اقتضائات فرمی و کارگردانی در اقتباس
میقانی در ادامه به این موضوع پرداخت که اقتباس میتواند در فضای فرمی و کارگردانی نیز اتفاق بیفتد. او به نمونهای از اقتباس «مکبث» اشاره کرد که در آن جنگ افغانستان به تصویر کشیده شده بود و تأکید کرد: "این نوع اقتباس نشان میدهد که میتوان از متون کلاسیک در فضایی جدید و با رویکردی متفاوت استفاده کرد." او بیان کرد: "در نهایت، اقتباس باید به چالش کشیدن اثر و ایجاد تحولی در حوزه تماتیک آن منجر شود و نه صرفاً به تزیین اثر بسنده شود."
بیشتر بخوانید: بنجامین نویس به تحلیل فرهنگی مرگ در کتاب «فرهنگ مرگ» میپردازد · سید محمد خاتمی درگذشت پدر وحید قبادی دانا را تسلیت گفت
