میقات واژهای است که تنها به زمان اشاره نمیکند؛ به مکان هم اشاره دارد. این واژه از ریشه «وقت» میآید و به شکل «موقات» در گذشته وجود داشته است. این تحول نشاندهندهٔ عمق و غنای معنایی میقات است که در ادبیات و فرهنگ ایرانی بهخوبی نمایان است.
میقات در ادبیات و فرهنگ
در جامعالتواریخ رشیدی، اثر خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی در قرن هشتم هجری، آمده است: «از حد موصل گذشته، در جانب غرب بغداد، نزول کنند به میقاتی معین». این جمله تأکیدی است بر مفهوم میقات به عنوان یک نقطهٔ خاص در زمان و مکان، جایی که زائران در آن احرام میبندند. در واقع، میقات در فریضهٔ حج به محلهایی مشخص اشاره دارد که زائر در آنها احرام میبندد؛ اما این محل تنها در پیوند با زمانی خاص معنا پیدا میکند.
بیشتر بخوانید: طرز تهیه پپروناتای ایتالیایی با فلفل دلمهای
میقات؛ پیوند زمان و مکان
میقات، در واقع جایی است که زمان و مکان به هم میرسند. به عبارت دیگر، زمانی که تنها در یک مکان خاص معنا مییابد و مکانی که تنها در پیوند با زمانی خاص به «میقات» بدل میشود. از منظر نجوم و علوم کهکشانی، میتوان کره زمین را میقات انسان دانست. از میان کهکشانها، منظومهها و سیارههای بیشمار، ما بهعنوان یک گونه، در بازهای معین از زمان و در نقطهای معین از فضا امکان حضور یافتهایم. این حضور، حتی اگر در مقیاس میلیونها سال پیدایش و تکامل حیات روی این کره آبی بسنجیم، در برابر مقیاس زمانی کیهانی و وسعت جهان، چیزی بیش از جرقهای گذرا نیست.
هستی ما در لحظه، از همین جنس میقات است. کوچکی آدمی در برابر کیهان، بهقدری عجیب و باورنکردنی است که ذهن از درک عددی آن عاجز میماند. اما شگفتانگیزتر از این مقیاس، میقاتبودن ما در برابر کیهان است. تلاش انسان برای درک و توصیف جایگاه خویش در برابر کیهان، شاید عجیبترین قسمت وجود بشر باشد. اینکه موجودی چنین محدود در زمان و مکان، در گوشهای چنین کوچک از جهان، بکوشد وسعتی را که خود جزئی ناچیز از آن است، بفهمد و به زبان آورد، حقیقتی درخشان و شگفتانگیز است.
ما در میقات خود ایستادهایم؛ در نقطهای کوچک از فضا، در لحظهای کوتاه از زمان و رو به چیزی که وسعتش از توان تصورمان فراتر است. این میقات به ما یادآوری میکند که باید قدر این «خسبودن» را دانست؛ نه از سر تحقیر، بلکه از سر شگفتی. زندگی ما در این میقات باید با زیستنی از جنس شگفتانگیزی و تحیر همراه باشد و به این میقات ادای احترام کنیم.
بیشتر بخوانید: آغاز پیشفروش بلیت قطارهای مسافری مهرماه · اجتماع مردمی رامیان در شب ۲۰۱ با همبستگی ادامه یافت
