وطندوستی از نگاه حجت الاسلام عبدالحسین یداللهی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی استان قدس رضوی، فضیلتی اخلاقی است که باید در راستای تقوا و عدالت قرار گیرد. یداللهی میگوید که عشق به زادگاه و سرزمین ریشهای عمیق در فطرت انسان دارد، اما این احساس باید از تعصبات کورکورانه دور باشد.
تفاوت وطندوستی و عصبیت
حجت الاسلام یداللهی توضیح میدهد که مرز میان وطندوستی و عصبیت جاهلی چه در آموزههای دینی و چه در سیره نبوی مشخص است. قرآن مجید، اخراج از دیار را از سختترین تکالیف معرفی میکند و رسول خدا (ص) نیز هنگام خروج از مکه، از عشق به آن دیار سخن میگوید. با این حال، وطندوستی زمانی ممدوح است که به عصبیت و ظلم نینجامد.
بیشتر بخوانید: حضور قمیها در میدان به شب دویستم رسید
امام زین العابدین (ع) نیز معیاری برای تفکیک این دو ارائه داده و بر این نکته تأکید میکند که عصبیت به معنای برتریجویی بر دیگران است، در حالی که عشق به قوم و سرزمین به خودی خود عیب نیست. بنابراین، وطندوستی باید در جهت آبادانی و ارتقای جامعه باشد و نه در راستای ظلم و ستم.
دفاع از سرزمین به عنوان تکلیف دینی
یداللهی در ادامه به جایگاه دفاع از سرزمین در اسلام اشاره میکند و میگوید که این موضوع فراتر از یک تصمیم سیاسی یا مصلحتسنجی زودگذر است. در منطق اسلامی، دفاع از سرزمین وظیفهای چندلایه و مبتنی بر مبانی عمیق اخلاقی و حقوق فطری است. قرآن کریم جهاد را به عنوان مقابله با ستم و بازپسگیری حق طبیعی سکونت معرفی میکند.
این پژوهشگر همچنین تأکید میکند که دفاع از سرزمین نه تنها بر اساس مصلحت، بلکه به عنوان یک مسئولیت اخلاقی و تکلیف دینی باید مورد توجه قرار گیرد. جانباختن در راه پاسداری از حریم زیستی و نوامیس، در روایات اسلامی به بهترین مراتب معنوی تشبیه شده است.
پیوند هویت ایرانی و اسلامی
حجت الاسلام یداللهی در پایان به چالشهای موجود میان هویت ایرانی و اسلامی اشاره میکند و میگوید که این دو هویت باید در کنار یکدیگر قرار گیرند و نه در تقابل. بر اساس آموزههای اسلامی، تنوع اقوام و زبانها نه تنها یک امر طبیعی است، بلکه به شناخت متقابل و همکاریهای تمدنی کمک میکند.
او تأکید میکند که هویت ایرانی و اسلامی باید به عنوان دو عنصر مکمل در نظر گرفته شوند و هرگونه تقابل میان آنها یک دوگانگی ساختگی است. فرهنگ و تاریخ ایرانیان باید به عنوان بستری برای رشد و تعالی هویت اسلامی دیده شود و این دو باید به همدیگر کمک کنند تا جامعهای متعالی شکل گیرد.
بیشتر بخوانید: موشکهای ضدکشتی ایران؛ تحول در قدرت دریایی · نخستین روز ربیعالثانی اعلام شد: آیا زمان جدیدی برای امید در راه است؟
