نظام آموزشی کشور در انتقال مهارتهای عملی به دانشآموزان با چالشهای جدی روبرو است. شهین ایرانی، استاد مبانی فلسفی و اجتماعی آموزش و پرورش در دانشگاه تهران، در گفتگو با ما به بررسی مشکلات و موانع موجود در این حوزه پرداخت.
فاصله میان اهداف آموزشی و واقعیتهای مدارس
فلسفه تعلیم و تربیت این است که دانشآموز را برای زندگی فردی و اجتماعی آماده کند. با این حال، نظام آموزشی کشور در این زمینه با مشکلات جدی مواجه است. یکی از مشکلات اساسی، ناتوانی در تأمین آموزش باکیفیت و دسترسی برابر به امکانات آموزشی است. با کمبود معلم، بهخصوص در مقطع ابتدایی، کمبود فضای آموزشی و مدارس فرسوده روبرو هستیم.
بیشتر بخوانید: احمد نادری: تعطیلی فرودگاههای کشورهای مشارکتکننده به دلیل پرواز تاجیکستان
در برخی مدارس حتی فضای آموزشی امن و قابل استفاده کافی وجود ندارد. کمبود کلاس باعث شده تعداد دانشآموزان در برخی کلاسها بسیار بیشتر از حد استاندارد باشد و گاهی به دو برابر حد معمول برسد. این شرایط ارتباط و تعامل معلم با دانشآموزان را کاهش میدهد، در حالی که این رابطه یکی از مهمترین عوامل در فرآیند آموزش است.
مشکلات ساختاری و برنامهریزی ناکافی
یکی دیگر از مشکلات نظام آموزشی کشور، تمرکزگرایی و ساختار اداری آن است. مدارس برای بسیاری از امور، بخشنامه و دستورالعملهای مشخصی دارند و آزادی چندانی برای طراحی برنامههای متناسب با نیاز دانشآموزان ندارند. نظام آموزشی بیشتر به نتیجه نهایی توجه میکند تا فرآیندی که دانشآموز طی میکند.
در واقع، نظام آموزشی از یک طرف میخواهد خلاق و مهارتمحور باشد و از طرف دیگر، ساختار و مقررات آن اجازه چنین کاری را بهراحتی نمیدهد. برنامههایی مانند «ایران مهارت» با هدف آموزش مهارتهای عملی در کنار آموزشهای نظری مطرح شدهاند، اما باید با واقعیتهای مدرسه و نظام آموزشی هماهنگ شوند.
نمیتوان از مدارس انتظار داشت که هم تمام محتوای رسمی را با همان حجم و زمان آموزش دهند، هم دانشآموز را برای امتحان آماده کنند و هم فرصت کافی برای آموزش مهارتهای عملی داشته باشند.
پیامدهای فقدان مهارتآموزی برای جوانان
فقدان مهارتآموزی برای جوانان پیامدهای جدی به همراه دارد. انسان بدون مهارت، در زندگی با مشکلات زیادی روبرو میشود. مهارت فقط به معنای یادگیری یک حرفه فنی نیست، بلکه هر توانایی که به فرد کمک کند در زندگی نقش موثری داشته باشد، اهمیت دارد.
یکی از مهمترین نتایج مهارت داشتن، امکان اشتغال است. وقتی فرد مهارتی ندارد، پیدا کردن شغل برای او دشوار میشود و اگر هم وارد کاری شود که مهارت لازم برای آن را ندارد، با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد. همچنین، کار میتواند به انسان احساس مفید بودن، ارزشمندی و احترام اجتماعی بدهد.
به همین دلیل، مهارتآموزی را نباید فقط از زاویه اقتصادی نگاه کرد. مهارت میتواند بخشی از هویت و احساس ارزشمندی انسان را شکل دهد. در نهایت، برای اصلاح وضعیت موجود، باید به ایجاد تغییرات ساختاری و برنامهریزی مناسب در نظام آموزشی توجه ویژهای صورت گیرد.
بیشتر بخوانید: رئیسجمهور برای عزت ایران و سرافرازی مردم شجاع و صبور است · رئیسجمهوری: تفاهمات سیاسی و اقتصادی به بهترین شکل پیش خواهد رفت
