مسجدی با قدمت بیش از ۱۳۰۰ سال در المعمله، واقع در منطقه الباحه عربستان سعودی کشف شد که به وضوح نشاندهنده تاریخ مذهبی این منطقه است. پس از چهار فصل کاوش باستانشناسی، باستانشناسان موفق به یافتن آثاری از گچکاری دیوار و بقایای سنگ گرانیت تراشیده شده شدند که نمایانگر ویژگیهای معماری شاخص این بنا است.
ویژگیهای معماری مسجد
این مسجد در ضلع غربی المعمله واقع شده و ابعادی به طول ۱۶ متر از شمال به جنوب و ۱۰ متر از شرق به غرب دارد. دیوارهای این بنا از بلوکهای گرانیتی تراشخورده ساخته شده و شامل یک محراب است که جهت نماز را نشان میدهد. سه ورودی در ضلعهای شرقی، غربی و جنوبی آن وجود دارد. همچنین، یک سازه مربعی شکل که به عنوان مناره تفسیر میشود، در قسمت جنوب شرقی مجموعه شناسایی شده است.
بیشتر بخوانید: تشییع پیکر شهید مسلم فاضلی در سراوان
باستانشناسان همچنین هشت اتاق مجاور را شناسایی کردهاند که به نظر میرسد فعالیتهای مرتبط با مسجد و سکونتگاههای اطراف آن را پشتیبانی میکردهاند. این چیدمان از آن جهت اهمیت دارد که رابطه بین فضای نماز و اتاقهای کمکی را به وضوح نشان میدهد. تاسیسات انبار، حوضچهها و تکیهگاههای سازهای یافتشده در فضاهای مجاور، یکی از متمایزترین ویژگیهای این کشف به شمار میرود.
کتیبههای مذهبی و شواهد تاریخی
کتیبهها در داخل ساختمان و بر روی دیوارهای بیرونی آن وجود دارند و شامل دعاهای مذهبی و مطالب قرآنی هستند. یکی از کتیبهها بر روی دیوار قبله حاوی دعایی است که بر محمد بن عبدالله درود میفرستد. وجود چنین متونی در محیط باستانشناسی، شواهد مستقیمی از زبان مذهبی مورد استفاده مردم در آن دوره را روایت میکند. این کتیبهها همراه با محراب و سایر ویژگیهای معماری، هویت این سازه را به عنوان مسجد تقویت میکنند و شواهد بیشتری برای درک زندگی مذهبی در المعمله در اوایل دوره اسلامی ارائه میدهند.
این مسجد نه تنها نمایانگر یک بنای مذهبی است، بلکه نشاندهنده همزیستی فعالیتهای مذهبی و اقتصادی در یک سکونتگاه معدنی است. باستانشناسان شواهدی از فعالیتهای معدنی، از جمله ابزارهای مرتبط با معدنکاری و سازههای مسکونی را نیز در این منطقه کشف کردهاند. این شواهد نشان میدهند که جامعه المعمله به واسطه ثروت معدنی خود، به یک مرکز اقتصادی و تجاری تبدیل شده بود.
تحقیقات باستانشناسی در این مکان به عنوان بخشی از یک برنامه گستردهتر برای مستندسازی و حفاظت از بقایای باستانی در سراسر عربستان سعودی ادامه خواهد یافت. کاوشهای آینده ممکن است مشخص کند که این مسجد چه زمانی برای اولین بار ساخته شده، چه مدت مورد استفاده قرار گرفته و چگونه نقش آن با توسعه اقتصاد معدنی المعمله تغییر کرده است.
بیشتر بخوانید: تعمیر بیش از ۸ هزار واحد آسیبدیده در ایلام به پایان رسید · انفجار در خمیس مشیط: آژیرهای هشدار به صدا درآمدند!
