مراجعات کودکان به مراکز درمانی به دلیل مشکلات روانی، از حدود ۶ مورد در هر ۱۰۰ کودک در سال ۲۰۱۴، به نزدیک ۱۰ مورد در سال ۲۰۲۳ رسیده است. در این میان، مراجعات مرتبط با اضطراب بیشترین افزایش را داشته و طی یک دهه اخیر، حدود ۳۰۰ درصد رشد کرده است. این تغییرات نگرانکننده نشاندهنده نیاز فوری به تجدید نظر در روشهای تربیتی و حمایت از سلامت روان کودکان است.
ریشههای اضطراب در کودکان
اضطراب در کودکان تنها یک «دلشوره ساده» نیست؛ بلکه واکنشی است که بدن و ذهن آنها به فشارهای محیطی نشان میدهد. دنیای امروز با سرعت بسیار زیادی در حال تغییر است و سیستم عصبی کودکان گاهی نمیتواند خود را با این حجم از تغییرات هماهنگ کند. یکی از ریشههای اصلی این اضطراب، نگاه ما به موفقیت است. امروزه کودکان از سنین بسیار پایین با آزمونهای مختلف و رقابتهای تنگاتنگ روبهرو هستند. وقتی کودک احساس کند محبت و ارزش او در خانواده وابسته به نمراتی است که میگیرد، دچار «اضطراب عملکرد» میشود.
بیشتر بخوانید: بیدار شدن بدون آلارم؛ راهکارهای طبیعی برای آغاز روز
تأثیر دنیای مجازی و ساختار خانواده
شبکههای اجتماعی پنجرهای رو به زندگیهای فیلتر شده و بینقص دیگران باز کردهاند. کودکان و نوجوانان که هنوز در حال شکلدهی به هویت خود هستند، خود را با تصاویر براق و دروغین فضای مجازی مقایسه میکنند. این مقایسهها ممکن است احساس کمبود و عقبافتادگی را در آنها ایجاد کند. همچنین، آزار و اذیتهای پنهان در فضای مجازی و دسترسی به اخبار ناگوار جهانی، ذهن حساس آنها را با نگرانیهایی پر میکند که فراتر از سن و توان پردازش آنهاست.
کودکان مانند اسفنج، تمام احساسات محیط اطراف خود را جذب میکنند. وقتی والدین به دلیل دغدغههای شغلی یا مشکلات اقتصادی تحت استرس هستند، این تنش بهطور مستقیم به کودک منتقل میشود. کم شدن زمانهای باکیفیت که در آن خبری از گوشی موبایل و تلویزیون نباشد، باعث شده پیوند عاطفی که منبع اصلی امنیت کودک است، سست شود.
راهکارهای عملی برای کاهش اضطراب
خوشبختانه، ما قدرت زیادی برای تغییر این وضعیت داریم. چند تغییر کوچک در سبک زندگی خانوادگی میتواند سدی محکم در برابر اضطراب بسازد:
- ایجاد پناهگاه امن در خانه: خانه باید جایی باشد که کودک در آن نیازی به «کامل بودن» نداشته باشد. روزانه حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه زمانِ کاملاً اختصاصی با کودک خود بگذرانید.
- تنظیم ساعت بیولوژیک بدن: خواب کافی و تغذیه سالم برای سلامت مغز حیاتی است. سعی کنید وسایل دیجیتال را حداقل یک ساعت قبل از خواب از دسترس خارج کنید.
- آموزش مهارتهای مقابلهای: به کودک یاد دهید که چگونه با احساسات و نگرانیهایش مواجه شود و از او حمایت کنید.
- تعدیل انتظارات: به جای پرسیدن «چند شدی؟»، از او بپرسید «امروز چه چیز جدیدی یاد گرفتی؟» تا بار سنگینی از روی دوش او برداشته شود.
اگر اضطراب کودک به حدی رسیده که بر زندگی روزمرهاش اثر گذاشته، زمان آن رسیده که با یک مشاور یا روانشناس کودک مشورت کنید. کمک گرفتن از متخصص به معنای ضعف نیست، بلکه نشاندهنده هوشمندی و تعهد شما به سلامت آینده فرزندتان است.
در نهایت، والدینی آگاه و حمایتگر میتوانند به فرزندانشان کمک کنند تا با اضطرابهای ناشی از دنیای پیچیده امروز مقابله کنند و به انسانهایی تابآور و با اعتمادبهنفس تبدیل شوند.
بیشتر بخوانید: مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی: ۷۰ معتاد متجاهر از کمپ مشهد فرار کردند · انتظار بیپایان: درد و رنج خانوادهها برای تشخیص زوال عقل
