تعویض روغن موتور یکی از کارهای معمول در سرویس خودرو است، اما نباید فیلتر روغن را در این فرایند نادیده گرفت. ظاهر سالم فیلتر به این معنا نیست که هنوز توانایی تصفیه کامل روغن را دارد و می‌توان از آن دوباره استفاده کرد.
اهمیت تعویض فیلتر روغن
فیلتر روغن در هنگام کارکرد موتور، آلودگی‌ها و ذرات موجود در روغن را جذب می‌کند و ظرفیت آن برای نگهداری این ذرات محدود است. به همین دلیل، فیلتر روغن در بسیاری از برنامه‌های سرویس هم‌زمان با روغن موتور تعویض می‌شود. روغن موتور فقط برای روان‌کاری قطعات نیست؛ این روغن هنگام گردش در موتور، با آلودگی‌های مختلفی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله ذرات ناشی از سایش قطعات، محصولات احتراق و ناخالصی‌های دیگر. فیلتر روغن این ذرات را از جریان روغن جدا می‌کند تا مقدار کمتری از مواد ساینده همراه روغن در مدار روان‌کاری موتور گردش کند. بنابراین، کیفیت کار فیلتر در کنار کیفیت خود روغن بخشی از عملکرد سیستم روان‌کاری است.
بیشتر بخوانید: دانشمندان بقایای ابرقاره گوندوانا را در جنوبگان پیدا کردند
نقش سوپاپ بای‌پس
فیلتر روغن یک قطعه مصرفی با ظرفیت مشخص است. هرچه آلودگی بیشتری در آن جمع شود، ماده فیلتر به‌تدریج پرتر می‌شود و توانایی آن برای ادامه فیلتراسیون در شرایط مطلوب کاهش می‌یابد. ممکن است فیلتر از بیرون سالم به نظر برسد، اما این ظاهر نشان نمی‌دهد چه مقدار آلودگی درون آن باقی مانده یا چه میزان از ظرفیتش برای جذب ذرات جدید حفظ شده است. اگر فیلتر تعویض نشود، همان قطعه‌ای که آلودگی‌های دوره قبلی را از روغن جدا کرده بود، همچنان روی موتور باقی می‌ماند. در این حالت، روغن تازه وارد مداری می‌شود که بخش فیلتراسیون آن نوسازی نشده است. همچنین اگر ظرفیت فیلتر قدیمی کاهش یافته باشد، توانایی آن برای جذب آلودگی‌هایی که در دوره جدید ایجاد می‌شوند نیز کمتر خواهد بود.
در بعضی فیلترها سوپاپی به نام «بای‌پس» وجود دارد. اگر مقاومت عبور روغن از ماده فیلتر بیش از حد افزایش پیدا کند، این سوپاپ می‌تواند مسیر عبور روغن را تغییر دهد تا جریان روغن به موتور قطع نشود. در چنین شرایطی، ممکن است بخشی از روغن بدون عبور کامل از ماده فیلتر به مدار روان‌کاری برسد. بنابراین، مسئله باقی‌ماندن فیلتر فرسوده فقط وجود آلودگی‌های قبلی در آن نیست و کاهش کیفیت فیلتراسیون روغن تازه نیز اهمیت دارد.
مزایای تعویض هم‌زمان روغن و فیلتر
هدف از سرویس روغن، خارج کردن روغن فرسوده و آلوده و جایگزینی آن با روغن تازه و مناسب است. تعویض هم‌زمان فیلتر کمک می‌کند بخش فیلتراسیون نیز همراه روغن نوسازی شود. به این ترتیب روغن جدید از ابتدای دوره کاری خود با فیلتر تازه در موتور گردش می‌کند و سیستم می‌تواند آلودگی‌ها را در محدوده‌ای که برای آن طراحی شده، کنترل کند. از این نظر، هزینه تعویض فیلتر یک خرج بی‌دلیل و جدا از سرویس روغن نیست، بلکه بخشی از همان سرویس است.
البته زمان‌بندی سرویس برای همه خودروها یکسان نیست. نوع موتور، روغن مورد استفاده، شرایط رانندگی و طراحی فیلتر می‌توانند بر فاصله تعویض اثر بگذارند. با درنظرگرفتن برنامه سرویس توصیه‌شده برای هر خودرو، بهتر است هنگام تعویض روغن وضعیت تعویض فیلتر نیز مطابق همان برنامه بررسی و انجام شود؛ چون روغن تازه زمانی بهترین فرصت را برای کار در یک چرخه نوسازی‌شده دارد که فیلتر آن هم در زمان مناسب تعویض شده باشد.
بیشتر بخوانید: جنسن هوانگ: آینده هوش مصنوعی در دستان لوله‌کش‌هاست · بررسی مایع خنک‌کننده موتور؛ نکات ایمنی ضروری
