جلال چراغی، کارشناس مسائل سیاسی منطقه، با اشاره به تناقضهای ماهیتی پیمان مکه و کارکرد آن در شرایط فعلی یمن و منطقه، گفت: واقعیت این است که پیمان دفاعی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را نمیتوان صرفاً یک پیمان دفاعی متعارف دانست. اگر قرار باشد یک پیمان مشترک، بهویژه یک پیمان نظامی و دفاعی، کارکرد واقعی داشته باشد، باید دستکم یک فرض مشخص درباره دشمن یا تهدید مشترک اعضای آن وجود داشته باشد؛ اما در مورد این پیمان، چنین فرضی با مجموعهای از تناقضهای راهبردی مواجه است.
تناقضهای ساختاری در پیمان مکه
چراغی ادامه داد: دشمن یا دشمنان عربستان در شرایط فعلی و در مواردی با دوستان و متحدان پاکستان یا ترکیه همپوشانی دارند و همین مسئله یکی از مهمترین تناقضهای موجود در ساختار پیمان مکه است. برای مثال، اگر فرض کنیم رویارویی دیگری میان هند و پاکستان رخ دهد، عربستان چه خواهد کرد؟ هند از یک سو روابط نزدیکی با اسرائیل دارد و از سوی دیگر متحد آمریکا محسوب میشود؛ در این شرایط آیا عربستان بدون چراغ سبز آمریکا میتواند به پاکستان کمک تسلیحاتی کند؟ آیا میتواند تسلیحاتی را که آمریکا در اختیارش قرار داده یا قرار خواهد داد، در اختیار پاکستان بگذارد تا علیه هند استفاده شود؟
بیشتر بخوانید: دیدار سهساعته مقامهای ایران و آمریکا در نیویورک
اهداف عربستان از نزدیکی به ترکیه و پاکستان
چراغی تأکید کرد: همین مساله درباره ترکیه نیز مطرح است. ترکیه عضو ناتو است و درگیریهای میان هند و پاکستان میتواند بر سیاستهای عربستان تأثیر بگذارد. علاوه بر این، عربستان ممکن است هدفش از این پیمان، الزاماً ایجاد یک پیمان دفاعی متعارف نباشد، بلکه تلاش برای کشاندن ترکیه و پاکستان به سمت خود و جلوگیری از نزدیکتر شدن این دو کشور به بازیگران دیگری مانند ایران باشد. عربستان اگر ایران را دشمن خود نداند، دستکم آن را رقیب خود میداند و به همین خاطر میخواهد گزینه نزدیکتر شدن پاکستان به ایران را خنثی کند.
چراغی همچنین به این نکته اشاره کرد که روابط راهبردی و پیچیده ایران و ترکیه به این معناست که ترکیه نمیتواند بهسادگی ایران را نادیده بگیرد. پاکستان نیز نمیتواند روابط خود با ایران را کنار بگذارد، زیرا هرگونه بیثباتی در مرزهای شرقی ایران میتواند برای پاکستان مشکلساز شود. به همین دلیل، عربستان با وجود منابع مالی گستردهاش، باید تلاش کند روابط خود را با اسلامآباد عمیقتر کند تا پیش از آنکه امارات یا کشورهای دیگر به سمت پاکستان بروند، نفوذ خود را در این کشور حفظ کند.
چراغی در پایان تصریح کرد که یکی از اهداف اصلی میتواند فروش تجهیزات دفاعی و نظامی ترکیه به عربستان باشد، چراکه ترکیه ظرفیتهای تولید تجهیزات نظامی را دارد و عربستان میتواند بازار مهمی برای این محصولات باشد. همچنین، جلوگیری از نزدیکتر شدن ترکیه به ایران، امارات یا حتی مصر نیز در زمره اهداف عربستان قرار دارد.
بیشتر بخوانید: انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی به بن بست سیاسی رسید · تفاهمنامه خرید هواپیماهای بدون سرنشین بین پاکستان و آمریکا امضا شد
