خانه شهر کرمان، اثری ثبتشده در فهرست آثار ملی، با گذشت بیش از نیم قرن از ساخت، همچنان در چرخه بلاتکلیفی و فرسودگی گرفتار است. این بنا که در دهه ۱۳۴۰ با مشارکت مردمی و از محل عوارض شهری برای برگزاری اجتماعات ساخته شد، در سال ۱۳۹۶ با شماره ثبت ۳۱۷۷۰ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفت. با این حال، سالهاست که به دلیل ناهماهنگی بین ادارات و فرسودگی، از چرخه خدمترسانی خارج شده و در معرض تخریب بیشتر قرار گرفته است.
تاریخچه و اهمیت فرهنگی خانه شهر
خانه شهر کرمان در ۲۰ آذر ۱۳۴۸ کلنگزنی و در ۶ مهر ۱۳۵۰ گشایش یافت. طراحی و ساخت این بنا توسط استاد علیاصغرخان اصفهانی، از اولین گروه معماران ایرانی، انجام شد که در طراحی آن از تلفیق معماری سنتی و مدرن بهره گرفت. هزینه ساخت این بنا به طور مستقیم از مالیات بر آب شهروندان کرمان تأمین شده و مردم شهر ماهانه ۱۵ ریال برای ساخت آن هزینه میکردند.
بیشتر بخوانید: رزمایش جانفدا با حضور مادران و کودکان آغاز شد
پس از انقلاب ۱۳۵۷، این بنا به محل برگزاری جشنوارههای هنری تبدیل شد و مردم کرمان همواره جلسات مهم و رویدادهای تأثیرگذار فرهنگی و هنری را در این مکان برگزار میکردند. اما با جابجایی شهرداری کرمان و احداث ساختمان جدید استانداری در مجاورت آن، وضعیت این بنا به خطر افتاده است.
چالشهای مرمت و احیا
بلاتکلیفی خانه شهر ریشه در سه عامل دارد: اول، ابهام در مالکیت حقوقی و مسئولیت مرمت، دوم، نبود برنامه مدون احیا در مدیریت شهری و سوم، اولویتنداشتن مرمت بناهای تاریخی در سبد هزینههای شهرداری. این عوامل دست به دست هم داده و خانه شهر را به نمادی از نوع مدیریت در مواجهه با مرمت آثار تاریخی کرمان تبدیل کرده است.
مهمترین مخاطرهای که خانه شهر را تهدید میکند، فرسودگی سازه و بلاتکلیفی در تعیین متولی مرمت است. بررسیها نشان میدهد که بخشهایی از سازه به دلیل رطوبت و فرسودگی دچار آسیب شده و نیازمند تخریب و بازسازی مجدد است. همچنین، تأسیسات بنا در وضعیت نامناسبی قرار دارد و نیاز به بازطراحی دارد.
در اردیبهشت ۱۴۰۵، آگهی مناقصه فاز نخست بهسازی با اعتبار بیش از ۶۰ میلیارد ریال منتشر شد، اما این مناقصه با استقبال پیمانکاران مواجه نشد و ناکام ماند. شهردار کرمان اعلام کرد که از شورای شهر مجوز ترک تشریفات درخواست خواهد کرد تا بتوانند با برگزاری مناقصه بهسازی فاز نخست موافقت کنند.
عزم جدی برای مرمت و احیا
محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، بر مالکیت مردم بر این بنا تأکید کرده و اعلام کرد که برنامه بهسازی مجموعه فراتر از خود بنا خواهد بود و فضاهای پیرامونی را نیز در بر میگیرد. او همچنین بر این نکته پافشاری میکند که هیچگونه دخل و تصرفی در ساختمان ثبت ملی انجام نخواهد شد و اقدامات مرمتی با نظارت میراثفرهنگی صورت خواهد گرفت.
موقعیت مجموعه نیز از نگاه استاندار، برگ برنده طرح است و همجواری با ساختمانهای استانداری و شهرداری، این نقطه از کرمان را به یکی از کانونیترین محلهای شهر بدل کرده است که میتواند برای برگزاری برنامههای فرهنگی جذاب و ارزشمند مورد استفاده قرار گیرد. با تکمیل این پروژه، دیوارهای خاکستری خانه شهر، پس از سالها انتظار، قرار است رنگ دوباره به خود ببینند و در خدمت مردم کرمان قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: دستور پخت لوبیای پخته یونانی برای ۱۲ نفر · حجت الاسلام علیخانی پیشنهاد تأسیس موزه تاریخ و تمدن تشیع در شمال ایران را داد
