فرهاد ۶۱ساله، سال‌ها کار فنی و ساختمانی کرده، اما هرگز نتوانسته خانه‌ای خریداری کند و اکنون در یک اتاق کوچک زندگی می‌کند. او می‌گوید: «من دیگر آرزوی زیادی ندارم» و این جمله نشان‌دهنده نگرانی‌های عمیق مالی بسیاری از سالمندان است. ناهید ۶۸ساله نیز هر ماه هزینه‌هایش را در دفترچه‌ای یادداشت می‌کند و در صدر فهرست، اجاره‌خانه قرار دارد: «اجاره که بیشتر حقوق را می‌بلعد و آخرش می‌بینم برای خودم چیزی نمانده است». برای این گروه، گرانی بسیاری از کالاها را می‌توان با حذف آنها از زندگی جبران کرد، اما اجاره‌خانه هیچ‌گاه قابل حذف نیست.
چالش‌های اقتصادی سالمندان مستأجر
با محدود شدن درآمد سالمندان به مستمری‌های ماهانه و عدم امکان کار کردن مانند گذشته، اجاره‌خانه همچنان یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها باقی می‌ماند. آنها در سنی که توان جسمی‌شان کاهش یافته، به درآمد بیشتری نیاز دارند تا هزینه‌های زندگی خود را تأمین کنند. ناهید که شوهرش چند سال پیش فوت کرده و خانه‌ای از او به جا نمانده، در حال حاضر در یک واحد کوچک اجاره‌ای زندگی می‌کند. او اول اجاره را کنار می‌گذارد، بعد پول دارو و در نهایت برای خود چیزی باقی نمی‌ماند.
بیشتر بخوانید: قیمت دلار، یورو و پوند در بازار آزاد امروز ۱۳ مهر ۱۴۰۵ اعلام شد
ترس اصلی ناهید از گرانی نیست، بلکه از افزایش اجاره‌خانه است. او می‌گوید: «صاحبخانه می‌تواند برای سال بعد مبلغ بیشتری بخواهد و من نمی‌دانم از کجا باید این افزایش را جبران کنم». این سناریو برای بسیاری از سالمندان مستأجر تکرار می‌شود و نشان‌دهنده بی‌ثباتی مالی آنهاست.
آمار و داده‌های نگران‌کننده
طبق آمار رسمی، حدود ۱۱ میلیون سالمند در ایران زندگی می‌کنند و رئیس سازمان بهزیستی از تأمین ۳۷۷۰ واحد مسکن برای سالمندان خبر داده است. اما سوال اصلی این است که چند درصد از این سالمندان مستأجر هستند و چقدر از مستمری خود را صرف اجاره خانه می‌کنند؟ بر اساس پیمایش‌ها، در حالی که ۹۲ درصد بازنشستگان منطقه یک تهران مالک خانه هستند، این عدد برای بازنشستگان مناطق دیگر به ۸۳ درصد کاهش می‌یابد. همچنین نسبت بازنشسته‌های مستأجر در مراکز استان دو برابر شهرستان‌ها است.
سعید مدنی، جامعه‌شناس، در گزارشی به وضعیت فقر سالمندان اشاره کرده و نشان داده است که بیش از ۵۰ درصد سالمندان با فقر مسکن مواجه‌اند. در همین حال، وزارت راه و شهرسازی موظف شده تا برای تأمین مسکن سالمندان نیازمند اقدام کند. جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی، در مهرماه اعلام کرد که جمعیت سالمندان ایران دیگر یک موضوع مربوط به آینده نیست و باید به مشکلات آنها رسیدگی شود.
با افزایش سن، درآمد بسیاری از افراد محدودتر می‌شود و فردی که در جوانی می‌توانسته با کار بیشتر کسری درآمدش را جبران کند، در سنین بالا دیگر چنین امکانی ندارد. در چنین شرایطی، مسکن یکی از مهم‌ترین هزینه‌های ثابت زندگی است و داده‌های مربوط به هزینه و درآمد خانوار نشان می‌دهد که مسکن، سوخت و روشنایی ۵۷ درصد از هزینه‌های غیرخوراکی خانوار شهری را تشکیل می‌دهد.
بیشتر بخوانید: تکمیل محورهای بزرگراهی سیستان و بلوچستان شتاب گرفت · فقر خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد
