سفر شی جینپینگ به واشینگتن، در ظاهر صحنهای از صمیمیت و همکاری بود؛ اما در لایه زیرین، واقعیت ژئوپلیتیک عصر جدید را آشکار کرد. چین دیگر در حاشیه نظم جهانی نیست و در حال ورود به صحنه اصلی است. این سفر نشان میدهد که آمریکا ناگزیر است جایگاه تازه چین را بپذیرد.
نمادهای سفر و استقبال ترامپ
نخستین نکته متمایز این سفر، شکل و نمادهای آن است. در سالهای اخیر، استقبال شخص رئیسجمهور آمریکا از یک رهبر خارجی در فرودگاه از پروتکلهای رسمی حذف شده و حتی متحدان اروپایی نیز چنین کاری نمیکنند. اما در این سفر، دونالد ترامپ شخصا در فرودگاه از شی جینپینگ و همسرش استقبال کرد؛ اقدامی استثنائی که معنای سیاسی آن بسیار فراتر از تشریفات معمول است.
بیشتر بخوانید: پزشکیان: ایران به تعهداتش پایبند خواهد بود
ترامپ با هدفی روشن وارد این صحنه شد: نشان دادن توانایی گفتوگو با چین بدون عقبنشینی در رقابت ساختاری. او میخواست تصویری از رهبری سختگیر و اهل تعامل بسازد. این سفر موفق بود؛ دیداری کمتنش و بدون بحران ظاهری. اما در سطح راهبردی، هیچیک از حوزههای اصلی تنش، از تایوان تا فناوریهای پیشرفته، شاهد سازوکار جدیدی برای کاهش خطر برخورد نبود.
چین در مرکز قدرت جهانی
شی جینپینگ نیز با اهدافی روشن به واشینگتن آمد. او میخواست جایگاه چین را بهعنوان قدرتی که آمریکا ناگزیر از پذیرش و گفتوگو با آن است، تثبیت کند. اینکه رئیسجمهور آمریکا شخصا به استقبال او میآید، در روایت داخلی چین معنای روشنی دارد: چین به سطحی از قدرت رسیده که رهبرش با احترام ویژه در پایتخت آمریکا پذیرفته میشود.
در حالی که ترامپ نشان داد رابطه را «کنترل» میکند، شی نیز به هدف نمادین خود رسید؛ اینکه چین در مرکز گفتوگوهای قدرت قرار میگیرد. در پس این نمایش دوستی، واقعیت ژئوپلیتیک پابرجاست: روابط آمریکا و چین امروز در مرحلهای از رقابت ساختاری قرار دارد که بر سر تعریف قواعد نظم آتی جهانی است.
چین با سرمایهگذاری عظیم دولتی و بسیج ظرفیتهای صنعتی، در برخی حوزهها فاصله خود را با آمریکا کاهش داده و حتی در برخی عرصهها پیش افتاده است. سرعتی که چین در این حوزهها پیش گرفته، اگر ادامه یابد، میتواند در دهه آینده موازنه قدرت فناوری را دگرگون کند.
چین در مواد معدنی راهبردی نیز برتری ساختاری دارد؛ حوزهای که بخش مهمی از زنجیره فناوریهای نو به آن وابسته است. ایالات متحده امروز در وضعیتی قرار دارد که نمیتواند همزمان رقابت ساختاری با چین و بحرانهای منطقهای را مدیریت کند؛ وضعیتی که ظرفیت سیاسی و نظامی آن را فرسوده کرده است.
نتیجه این سفر، پیام روشنی داشت: آمریکا پذیرفته است چین یک بازیگر قدرتمند جهانی است که باید با آن وارد نوعی «مدیریت مشترک» شد. استقبال ترامپ در فرودگاه و زبان احترامآمیز، تصویری را میسازد که در آن چین دیگر صرفا «چالش» نیست، بلکه «شریک ناگزیر» در مدیریت نظم آتی است.
در جمعبندی، سفر شی جینپینگ به واشینگتن بیش از آنکه آغاز فصل تازهای از همکاری باشد، تثبیت مرحله جدیدی از رقابت مدیریتشده است؛ رقابتی که در آن دو قدرت بزرگ میکوشند یکدیگر را مهار کنند و از برخورد مستقیم بپرهیزند، در حالی که هر یک در پی آن است که نظم آینده را بهسوی مدل مطلوب خود شکل دهد.
بیشتر بخوانید: عراقچی و وزیر خارجه عمان درباره تحولات تنگه هرمز گفتوگو کردند · آمریکا کشورها را میان ایران و واشنگتن مخیر کرده است
