عادل مشایخی در مقالهای به بررسی و تحلیل ماشینهای اجتماعی، شامل قبیله، دولت پیشاسرمایهداری و سرمایهداری پرداخته است. او تأکید میکند که این بررسی نه تنها به ستایش یا نکوهش این ماشینها نمیپردازد، بلکه به توصیف و تحلیل شیوههای مختلف سازمانیافتن و انقیاد توان و تثبیت قدرت در این ساختارها میپردازد.
پیوند حق و قدرت
مشایخی بیان میکند که در زبان حقوقی، «حق» مفهومی بیگانه با «قدرت» نیست. حق بهعنوان امتیازهایی که نظام حقوقی بهمنظور تنظیم روابط مردم به رسمیت میشناسد، به توانایی و اختیارات فرد در برابر دیگران ارتباط دارد. به بیان دیگر، حق برای دارندهاش امکان خاصی برای تصرف، انتفاع و تصمیمگیری ایجاد میکند و این امکان از ضمانت حقوقی برخوردار است.
بیشتر بخوانید: معاون وزیر کشور: پرچم عزت ملت ایران به امام عصر(عج) تحویل خواهد شد
وی ادامه میدهد که این مفهوم نه تنها در ادبیات حقوقی فارسی، بلکه در نظریه حقوق فرانسه نیز بهعنوان امتیاز یا اختیار حقوقی برای دارنده حق شناخته میشود. در این راستا، مشایخی به تمایز میان «حق» بهمثابه توان و اقتدار حقوقی و فعالیتهای زنده بدنها اشاره میکند. حق در قالبی پایدار و قابل انتقال تثبیت میشود و میتواند بهعنوان قدرتی مستقل در برابر توانهای زنده قرار گیرد.
توان زنده و توان مرده
مشایخی در تحلیل خود از مفهوم «توان مرده» بهعنوان نیرویی مستقل از فعالیت لحظهای بدنها یاد میکند. او تأکید میکند که توان میتواند از فعالیت زنده بدنی جدا شود و در قالب حق تثبیت گردد. این توانِ جداشده و تثبیتشده بهعنوان قدرت اجتماعی قابل بررسی است. از این رو، مسئله اصلی تحلیل ماشینهای اجتماعی به توزیع حق میان افراد محدود نمیشود، بلکه به شیوهای که هر ماشین اجتماعی توان جمعی و پیشافردی را در قالب قدرت سازمان میدهد، مرتبط است.
بهعنوان مثال، مشایخی توضیح میدهد که قبیله، دولت پیشاسرمایهداری و سرمایهداری بهعنوان سه شکل از سازمان قدرت، هر یک به شیوهای متفاوت توان مرده را سازمان میدهند. او میگوید که قدرت در هر یک از این ساختارها در چه چیزی تثبیت میشود، چگونه توزیع و اعتبار مییابد و به چه شیوهای توان زنده را به خدمت میگیرد.
در نهایت، مشایخی میگوید که بررسی صورتهای متفاوت حق به تحلیل سازمانهای مختلف قدرت منجر میشود. در این راستا، حق بهعنوان نقطهای است که توان مرده در آن شکل اجتماعی مشخصی پیدا میکند و بهصورتهای مختلف قدرت در ساختارهای اجتماعی مختلف تجلی مییابد.
بیشتر بخوانید: نظرسنجی نشان داد: اکثریت آمریکاییها به استراتژی ترامپ در قبال ایران بیاعتمادند · روزنامههای صبح چهارشنبه ۲۵ شهریور درباره ۲۰۰ شب میدان داری ملت ایران نوشتند
