قادر باستانی در یادداشتی به بررسی چالش‌های ناشی از سیاست‌های بازدارنده ایران پرداخت و تأکید کرد که افزایش هزینه جنگ برای طرف مقابل می‌تواند به انزوای ایران منجر شود. او اشاره کرد که در حالی که افزایش قدرت بازدارندگی ممکن است در کوتاه‌مدت مؤثر باشد، اما نگرانی دیگران از پیامدهای قدرت ایران را افزایش می‌دهد.
تناقضات در سیاست بازدارندگی
باستانی در این یادداشت به این نکته اشاره کرد که ابزارهای بازدارنده‌ای که در حال حاضر در اختیار ایران قرار دارد، اساساً بر منطق «بالا بردن هزینه جنگ برای طرف مقابل» استوار است. تهدید علیه مسیرهای انرژی، هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا و فعال شدن ظرفیت‌های منطقه‌ای از جمله اقداماتی هستند که با این هدف معنا پیدا می‌کنند: اینکه آمریکا و متحدانش بدانند حمله به ایران بدون هزینه نخواهد بود.
بیشتر بخوانید: ترامپ: امکان تشدید حملات هوایی علیه ایران بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای
این منطق می‌تواند در کوتاه‌مدت بازدارنده باشد اما باستانی به تناقضی در این روش اشاره کرد. او بیان کرد که هرچه بیشتر بر ابزارهای افزایش هزینه تکیه کنیم، نگرانی دیگران از پیامدهای قدرت ایران نیز افزایش می‌یابد. این احساس ممکن است باعث شود همسایگان به جای احساس امنیت، احساس آسیب‌پذیری بیشتری داشته باشند و در نتیجه، ممکن است آمریکا بتواند متحدان بیشتری برای مقابله با ایران پیدا کند.
لزوم توازن بین قدرت و دیپلماسی
باستانی تأکید کرد که نظام اسلامی به قدرت بازدارنده نیاز دارد اما قدرت بدون دیپلماسی می‌تواند به انزوا منجر شود. او بیان کرد که دیپلماسی باید راه جنگ را ببندد و این تنها در صورتی ممکن است که قدرت بازدارنده با توانایی‌های دیپلماتیک ترکیب شود. به اعتقاد او، ایران باید در شرایط کنونی توان دفاعی و بازدارندگی خود را حفظ کند و همزمان، از دیپلماسی برای کاهش تنش‌ها بهره‌برداری کند.
او همچنین به این نکته اشاره کرد که اگر سیاست خارجی ایران تنها بر افزایش هزینه برای طرف مقابل متمرکز شود، ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که فاصله ایران با کشورهای منطقه افزایش یابد و برخی دولت‌ها به این نتیجه برسند که برای امنیت خود باید به آمریکا نزدیک‌تر شوند. بنابراین، چالش اصلی در یافتن نقطه تعادل بین قدرت و دیپلماسی است.
باستانی در ادامه به چهار راهبردی که در برابر ایران مشاهده می‌شود، اشاره کرد: فشار اقتصادی، دیپلماسی اجبار، عملیات نظامی و ایجاد اجماع بین‌المللی. او معتقد است که این ابزارها در واقع اضلاع یک راهبرد واحد هستند و هدف آن الزاماً اشغال ایران نیست، بلکه می‌تواند تضعیف ظرفیت تصمیم‌گیری و تشدید اختلافات داخلی باشد.
در نهایت، باستانی بر اهمیت توان تصمیم‌گیری یکپارچه و قدرت دیپلماسی برای بازدارندگی ملی تأکید کرد و افزود که باید با سرعت و دقت تصمیم‌گیری کرد و در عین حال، راه گفت‌وگو را باز نگه داشت تا بتوان از منافع ملی به نحو احسن دفاع کرد.
بیشتر بخوانید: فرشاد ابراهیم‌پور: قدرت ایران در سایه استقلال و ظرفیت‌های بومی شکل گرفته است · قاسم جومارت توکایف خواستار توقف جنگ اوکراین شد
