محمد عطریانفر در زمینه مسئولیت شهروندان برای تحمل دیدگاههای متفاوت، اظهار کرد: نخستین مسئولیت شهروند در برابر کسی که متفاوت از او میاندیشد، پذیرفتن «حق تفاوت» است. جامعه سالم جامعهای نیست که همه در آن یکسان فکر کنند؛ بلکه جامعهای است که بتوان اختلاف نظر را بدون تبدیل آن به خصومت مدیریت کرد.
مدیریت اختلاف و اخلاق گفتوگو
عطریانفر ادامه داد: ممکن است با یک دیدگاه سیاسی یا اجتماعی مخالف باشیم، اما این مخالفت نباید ما را به این نتیجه برساند که صاحب آن دیدگاه، بد یا دشمن ماست. اخلاق گفتوگو مطرح است؛ یعنی میتوان با صراحت مخالفت کرد، اما کرامت طرف مقابل را باید حفظ کنیم.
بیشتر بخوانید: فردین قریشی: آمریکا نمیخواهد کارت ایران برای بازگشایی هرمز را با قیمت سنگین بخرد
وی درباره مسئولیت شهروندان در مواجهه با اختلاف نظر تصریح کرد: مسئولیت شهروندان، تلاش برای فهمیدن پیش از قضاوتکردن است. بسیاری از اختلافات زمانی تشدید میشوند که بدون شنیدن استدلال طرف مقابل، برای او انگیزه و نیت تعیین کنیم.
نباید اختلاف را به دشمنی تبدیل کنیم
عطریانفر در زمینه چرایی تبدیل مخالفت با یک نظر به دشمنی با صاحب آن نظر، گفت: یک دیدگاه سیاسی یا اجتماعی وقتی از سطح نظر فراتر میرود و تبدیل به بخشی از هویت فرد میشود، نقد آن دیدگاه، ناخودآگاه بهعنوان حمله به شخصیت و هویت صاحب دیدگاه تلقی میشود. از همین نقطه، گفتوگو جای خود را به دفاع و تقابل میدهد.
وی درباره راهکار خروج از این وضعیت تاکید کرد: برای خروج از این وضعیت، باید اختلاف را دوباره به سطح نخستین و استدلال مرتبط با آن برگردانیم. به جای اینکه بگوییم «تو چنین انسانی هستی»، باید گفته شود «من با این بخش از دیدگاه تو مخالفم». همین تغییر کوچک در زبان، مرز میان اختلاف مدنی و دشمنی اجتماعی را مشخص میکند.
عطریانفر همچنین به نقش شهروندان در فضای مجازی اشاره کرد و گفت: فضای مجازی امروز بخشی از عرصه عمومی جامعه است و رفتار ما در آن، برخلاف تصور رایج، تنها یک رفتار شخصی نیست. هر کاربر با انتشار، بازنشر، حتی تقویت یک محتوا، در شکلدادن به فضای عمومی سهم دارد.
وی در پایان درباره پذیرش تفاوت بهعنوان یکی از عناصر مهم فرهنگ شهروندی اظهار کرد: اعتماد اجتماعی چیزی نیست که با سخنرانی یا دستور ایجاد شود، بلکه حاصل تجربههای مکرر انسانها از یکدیگر است. شهروندان در بازسازی اعتماد اجتماعی نقش مهمی دارند و باید یاد بگیریم درباره یکدیگر منصفانهتر قضاوت کنیم.
بیشتر بخوانید: مذاکرات ایران و آمریکا به بنبست رسید · رویا میرعلمی در تولد ۴۸ سالگی سوژه کاربران شد
