مهدی حسینزاده، دکترای معماری منظر دانشگاه تهران، خوانش منظر شهری را به عنوان یک مفهوم تخصصی در حوزه معماری منظر معرفی کرد. او توضیح داد که این فرایند به شناخت و فهم شهر از تعامل میان کالبد شهر و ادراک ناظر (مخاطب) مربوط میشود.
منظر شهری؛ فراتر از عناصر فیزیکی
بر اساس توضیحات حسینزاده، منظر شهری تنها شامل مجموعهای از عناصر فیزیکی، مانند بناها، فضاهای باز و خیابانها نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی است که از ترکیب همزمان آنچه در شهر وجود دارد و آنچه شهروند از آن ادراک میکند شکل میگیرد. به تعبیر دیگر، منظر شهری نتیجه تعامل متقابل انسان و شهر است، تعاملهایی که در آن انسان با فعالیت و حضور خود بر ساختار و سیمای شهر تأثیر میگذارد و در عوض، از محیط شهری تأثیرات رفتاری و ذهنی میپذیرد.
بیشتر بخوانید: تحولات جدید در روزنامه شرق ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
خوانش منظر شهری؛ فرآیندی شناختی و تحلیلی
خوانش منظر شهری با مشاهده صرف یا توصیف ویژگیهای کالبدی شهر متفاوت است. حسینزاده بیان کرد که خوانش، فرایندی شناختی و تحلیلی است که در آن «قرائتکننده منظر» یا متخصص منظر، شهر را در کلیت آن و همزمان ادراک شهروندان از شهر را مورد مطالعه قرار میدهد. این فرایند نهتنها خودِ شهر، بلکه رابطه میان شهر، انسان و ادراک حاصل از این رابطه را نیز در نظر میگیرد.
عناصر عینی شهر تنها زمانی اهمیت کامل خود را نشان میدهند که در پیوند با نحوه دیدهشدن، تجربهشدن، تفسیرشدن و معنایابی آنها نزد شهروندان بررسی شوند. به همین دلیل، خوانش منظر به عنوان یک فرایند چندلایه و چندبعدی در نظر گرفته میشود.
حسینزاده همچنین به رویکردهای مختلف در خوانش منظر شهری اشاره کرد و گفت که این رویکردها شامل جزءنگر، جامعنگر و کلنگر هستند. در رویکرد جزءنگر، مطالعه بر یک یا چند مؤلفه مشخص متمرکز میشود، در حالی که رویکرد جامعنگر سعی دارد ابعاد مختلف و بهویژه وجوه عینی و ذهنی را به صورت ترکیبی مورد مطالعه قرار دهد. در نهایت، رویکرد کلنگر منظر شهری را به عنوان حیثیتی واحد و برآمده از ادراک انسان از فضا میفهمد.
حسینزاده در پایان تأکید کرد که خوانش منظر شهری به عنوان فرایند علمی شناخت و تفسیر کلیت منظر شهر از طریق مطالعه نظاممند رابطه میان ساختار عینی شهر و ادراک شهروندان از آن تعریف میشود. این خوانش با استفاده از روشها و ابزارهای متنوع، زمینه دستیابی به شناختی منسجم از هویت، معنا و ساختار ادراکی شهر را فراهم میکند و در نتیجه، بنیانی معرفتی برای برنامهریزی، طراحی، مدیریت و هرگونه مداخله مکانمند در شهر به شمار میآید.
بیشتر بخوانید: وحید احمدی: تحریم هوایی آمریکا الزامآور نیست
