شورای امنیت سازمان ملل متحد پنجشنبهشب به وقت نیویورک شاهد یکی از مهمترین رویاروییهای دیپلماتیک سالهای اخیر بود. پیشنویس قطعنامهای که ایالات متحده برای تمدید مأموریت «کمیته تحریمهای ایران» و «هیئت کارشناسان» آن ارائه داده بود، با وتوی روسیه و چین از دستور کار خارج شد. نتیجه رأیگیری «۱۱ رأی موافق، دو رأی مخالف، دو رأی ممتنع» بود، اما در منطق شورای امنیت، وتو یعنی پایان.
پیامدهای حقوقی وتو
این رأیگیری تنها یک شکست روی کاغذ نیست؛ این لحظه، نقطه تلاقی دو مسیر حقوقی است که از سال گذشته تاکنون پرونده هستهای ایران را به گروگان گرفتهاند: مسیر «اسنپبک» و مسیر «پادمان». سال گذشته، آمریکا و اروپاییها مدعی شدند سازوکار «بازگشت خودکار تحریمها» (اسنپبک) ذیل برجام فعال شده است، اما روسیه و چین این اقدام را غیرقانونی خواندند.
بیشتر بخوانید: نظرسنجی نشان داد: اکثریت آمریکاییها به استراتژی ترامپ در قبال ایران بیاعتمادند
استراتژی دومسیری غرب
اگر غربیها مدعیاند اسنپبک فعال شده و قطعنامهها بازگشتهاند، چرا دوباره به شورای امنیت مراجعه کردند؟ پاسخ در یک استراتژی دومسیری نهفته است. مسیر اول: برجام و اسنپبک که با مخالفت چین و روسیه روبهرو شد. مسیر دوم: ارجاع از طریق شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی که این مسیر جدید بر روی ادعای «عدم پایبندی ایران به موافقتنامه پادمان» متمرکز است. این نخستین بار در ۲۰ سال گذشته است که چنین ارجاعی به شورای امنیت صورت میگیرد.
نمایندگی ایران در سازمان ملل در پیامی، وتوی روسیه و چین را «دفاع قاطعانه از منشور سازمان ملل، حقوق بینالملل و یکپارچگی شورا» خواند و از پاکستان و سومالی نیز به خاطر رأی ممتنعشان تقدیر کرد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز در شبکه ایکس نوشت: «نظم تکقطبی که در آن یک طرف با زور و اجبار امتیازگیری میکرد، به پایان رسیده است».
در نهایت، این وتو نشان میدهد که مسکو و پکن حاضرند در برابر فشار آمریکا بایستند. اما در عین حال، ساختار «دومسیری» به این معناست که فشار نهادهای بینالمللی همچنان ادامه خواهد داشت. ایران اکنون در وضعیتی معلق قرار دارد که از یک سو، روسیه و چین مانع فشار شورای امنیت میشوند و از سوی دیگر، غربیها از شورای حکام به فشار خود ادامه میدهند.
بیشتر بخوانید: دویست و یکمین شب اجتماعات مردمی در گرگان برگزار شد · دونالد ترامپ هفته آینده با رهبران خلیج فارس درباره ایران دیدار میکند
