پیشنویس سند ملی نهاد وکالت در جمهوری اسلامی ایران منتشر شد و به نظر میرسد تدوینکنندگان در حال ارزیابی آن برای نهاییکردن و اجرا هستند. این متن به چالشهای جدیتری برای حرفه وکالت و کانونهای وکلا اشاره دارد.
چالشهای تاریخی و معاصر
جامعه وکالت در سالهای اخیر زمان و تلاش زیادی را صرف دفاع از کیان حرفه خود کرده است. از تصویب «آییننامه اجرائی لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری» در تیرماه ۱۴۰۰ که به شکل فراقانونی صورت گرفت، تا ابطال انتخابات هیئتمدیره کانون وکلای دادگستری مرکز در آبان ۱۴۰۳، همه این تحولات نشاندهنده چالشهای جدی در این حوزه است. مدیران متفاوتی که از انتخابات اول متولی اداره کانون شدند، به بیثباتی در مدیریت این نهاد دامن زدهاند.
بیشتر بخوانید: شهابالدین بیمقدار: کارشناسان صداوسیما باید به واقعیت نزدیک باشند
نقد سند ملی وکالت
متن پیشنویس شامل یکونیم صفحه در یک مقدمه سهخطی در چهار محور تنظیم شده است: «چشمانداز و مأموریت»، «مبانی و اصول بنیادین»، «اهداف کلان و راهبردی/سیاستهای کلان» و «نظام اجرائی، پایش و ارزیابی». هدف نهایی این سند به نظر میرسد کنترل و سیطره بر کانونهای وکلا باشد. به عنوان مثال، در بخش چشمانداز به استقرار نهاد وکالتی «مستقل»، «پایبند به اخلاق و موازین اسلامی» و «در دسترس همگان» اشاره شده است، در حالی که این موارد هماکنون در نظام وکالت کشور وجود دارد.
با وجود «قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری» و اداره معاضدت قضائی کانون وکلا، این پیشنویس میتواند نظام وکالت را دچار چالشهای بیشتری کند. به خصوص که در بند «اهداف کلان» برقراری نظام همکاری و همافزایی میان کانونها و نهادهای دیگر، در تضاد با استقلال وکالت است.
پیشبینی پیامدها
ایجاد «شورای ملی راهبری نهاد وکالت» به عنوان بخشی از نظام اجرائی، نه تنها استقلال نهاد وکالت را نقض میکند بلکه نیازمند تصویب قوانین جدید و اصلاح قوانین موجود است. این موضوع میتواند زمینهساز تنش و تضاد بین کانون وکلای دادگستری و نهادهای قضائی شود. اصل سیوپنجم قانون اساسی نیز بر حق انتخاب وکیل تأکید دارد و نشاندهنده نگاه راهبردی قانونگذاران به استقلال وکالت است.
در نهایت، به نظر میرسد تدوینکنندگان این پیشنویس باید نظر وکلای دادگستری را در مورد سرنوشت نهاد حرفهای خود جویا شوند، چرا که مردم عادی برای گرفتن مشورت به وکلای دادگستری مراجعه میکنند و این نظرات میتواند در بهبود روند تدوین این سند تأثیرگذار باشد.
بیشتر بخوانید: رزمایش ۳۱۳هزار نفری جانفدایان ایران آغاز شد · شرایط جدید کانون وکلا برای آزمون کارآموزی وکالت ۱۴۰۵: آیا آمادهاید؟
