آموزش عمومی در ایران به آستانه بحران جدی رسیده است، به طوری که در کنکور سال ۱۴۰۱ تنها ۲.۵ درصد از ۴۰ نفر برتر در سه رشته ریاضی، انسانی و تجربی از مدارس دولتی بودند. این عدد در کنکور سال ۱۴۰۲ به هشت درصد و در سال ۱۴۰۳ به صفر رسید و این شرایط در کنکور سال ۱۴۰۴ نیز تکرار شد.
وضعیت ناپایدار مدارس دولتی
این آمار به وضوح نشاندهنده وضعیت نامناسب آموزشی و مالی مدارس دولتی است که تمام ذینفعان آموزش عمومی را در موقعیتی بغرنج قرار داده است. در مناطق برخوردار، شرایط آموزش و سختافزار مدارس دولتی به قدری نامناسب شده که خانوادهها مجبور به مهاجرت به مدارس غیردولتی و پرداخت هزینههای سنگین شدهاند. در مناطق کمتر برخوردار، این وضعیت به ترک تحصیل کودکان و ورود آنها به بازار کار منجر شده است.
بیشتر بخوانید: صفحه نخست روزنامههای آذربایجان شرقی ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ منتشر شد
هدی اوغازی مقدم، فعال اجتماعی، به مشکلات جدی در نظام آموزشی اشاره کرده و به این نکته پرداخته که مدیرانی مانند لیلا جعفرپور، مدیر یکی از مدارس، به جای تمرکز بر فعالیتهای آموزشی، مجبور به انجام فعالیتهای عمرانی و جمعآوری پول از والدین برای رفع نیازهای مدرسه شدهاند.
عوامل مؤثر بر بحران آموزشی
بحران آموزشی در ایران دلایل متعددی دارد. بوروکراسی بزرگ و کمکارکرد آموزشوپرورش و سیاستهای نادرست در استخدام معلمان فاقد استانداردهای لازم، از جمله این دلایل هستند. طبق آمار، سهم وزارت آموزشوپرورش از بودجه عمومی کشور در سالهای اخیر به شدت کاهش یافته و نسبت «آموزش» به «بودجه کل» از اعدادی بالاتر از ۱۵ درصد به زیر ۱۰ درصد سقوط کرده است.
این کاهش بودجه، پیامدهای جدی برای کیفیت آموزش و رفاه معلمان و دانشآموزان دارد. در کنار این مسائل، روایتهای معلمان و مدیران نشان میدهد که آموزش عمومی به مسئلهای فرعی تبدیل شده و این وضعیت در آینده تأثیر منفی بر زندگی روزمره دانشآموزان خواهد داشت.
احمدی، یک والدین، تجربه تلخی از ثبتنام پسرش «ماهان» در یک مدرسه غیرانتفاعی دارد. او به مشکلات جدی در این مدرسه اشاره کرده و میگوید: «وضعیت مدرسه خوب نبود، مخصوصا برای دوره متوسطه اول. معلمان هیچ اطلاعات یا توصیهای تحصیلی برای ماهان نداشتند». او همچنین به افت نمرات پسرش در نتیجه تدریس ضعیف معلمان اشاره میکند.
مدیر مدرسه لیلا جعفرپور نیز به مشکلات ساختاری در نظام آموزشی اشاره کرده و میگوید: «بسیاری از مدارس، ساختمانهای آموزشی نیستند، بلکه خانههای قدیمی هستند. بودجه آموزشوپرورش به شکل عادلانهای میان مدارس تقسیم نمیشود و اعتباراتی که باید صرف نیازهای دانشآموزان شود، صرف بازسازیهای نمایشی میشود». او همچنین به بحران نیروی انسانی و کمبود معلمان متخصص اشاره میکند.
بیشتر بخوانید: پلمب چهار کافه متخلف در شهریار · مهر خراسانشمالی با تراز عدالت و کیفیت آغاز میشود
