ایران نخستین پروژه‌های خود را در زمینه ذخیره‌سازی انرژی باتری به بهره‌برداری رسانده، اما همچنان فاصله قابل توجهی با موج سرمایه‌گذاری جهانی دارد. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت جدید ذخیره‌سازی باتری در جهان نصب شده است که این موضوع معادلات اقتصادی نیروگاه‌های خورشیدی را به‌طور قابل ملاحظه‌ای تغییر داده است.
توسعه سریع باتری‌های ذخیره‌سازی در جهان
بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۸ گیگاوات ظرفیت جدید باتری در جهان نصب شده است که رشدی ۴۰ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. نزدیک به ۸۰ درصد این ظرفیت به پروژه‌های بزرگ‌مقیاس اختصاص دارد. بلومبرگ نیز برآورد کرده که ظرفیت جدید ذخیره‌سازی غیرتلمبه‌ای در سال گذشته به ۱۱۲ گیگاوات رسیده و انتظار می‌رود که این رقم تا سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۵۸ گیگاوات برسد.
بیشتر بخوانید: پرداخت خسارت واحدهای صنعتی شمس‌آباد نیازمند مصوبه ستاد بازسازی
در حال حاضر، توسعه انرژی خورشیدی نیز با سرعتی بالا ادامه دارد. در سال ۲۰۲۵، حدود ۶۰۰ تراوات‌ساعت به تولید برق خورشیدی جهان اضافه شده است. این دو روند به هم مرتبط هستند؛ با افزایش نیروگاه‌های خورشیدی، نیاز به ذخیره‌سازی برق تولید شده برای مصرف در ساعات بعدی افزایش می‌یابد. به عبارت دیگر، باتری‌ها دیگر صرفاً تجهیزات جانبی برای نیروگاه‌های خورشیدی نیستند، بلکه جزئی از مدل اقتصادی این نیروگاه‌ها به شمار می‌روند.
رقابت چین و عربستان در بازار جهانی انرژی
چین در این رقابت پیشتاز است، به‌طوری که حدود ۶۰ درصد ظرفیت جدید باتری جهان در سال ۲۰۲۵ در این کشور نصب شده است. چین با در اختیار داشتن بخش بزرگی از زنجیره تولید باتری، از مواد اولیه تا تجهیزات سیستم‌های ذخیره‌سازی، در بازار جهانی حضوری پررنگ دارد. آمریکا نیز به سرعت در حال توسعه ذخیره‌سازی است و افزایش تقاضا برای برق در دیتاسنترها و فشار بر شبکه‌ها، باتری را به یکی از ابزارهای کلیدی تأمین برق تبدیل کرده است. در خاورمیانه، عربستان با راه‌اندازی پروژه ذخیره‌سازی ۵۰۰ مگاواتی، به‌وضوح در حال ورود به این بازار جدید است.
کاهش قیمت باتری‌ها نیز به افزایش سرمایه‌گذاری‌ها کمک کرده است. بلومبرگ قیمت پک باتری‌های ذخیره‌سازی را در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت اعلام کرده که ۴۵ درصد کمتر از سال قبل است. این کاهش قیمت ناشی از رقابت شدید تولیدکنندگان و افزایش ظرفیت کارخانه‌ها است.
چالش‌های ایران در توسعه ذخیره‌سازی انرژی
ایران در تیرماه ۱۴۰۵ نخستین سامانه ذخیره‌ساز انرژی مبتنی بر باتری را در مقیاس بزرگ و متصل به شبکه در تهران به بهره‌برداری رساند. ظرفیت این پروژه یک مگاوات و ظرفیت انرژی آن دو مگاوات‌ساعت است که در مقایسه با پروژه‌های بزرگ جهانی عدد کوچکی به شمار می‌آید. برای مثال، پروژه بیشه عربستان ۵۰۰ مگاوات توان و ۲۰۰۰ مگاوات‌ساعت ظرفیت دارد. در تهران، برنامه‌های بزرگ‌تری برای توسعه ذخیره‌سازی مطرح شده است، اما هنوز فاصله زیادی بین ظرفیت هدف‌گذاری شده و ظرفیت نصب شده وجود دارد.
ایران اکنون در موقعیتی قرار دارد که باید میان توسعه خورشیدی و ذخیره‌سازی انرژی ارتباط موثری برقرار کند. با افزایش ظرفیت خورشیدی، نیاز به مدیریت فاصله زمانی بین تولید و مصرف برق اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. باتری‌ها می‌توانند برق تولید شده در ساعات میانی روز را برای مصرف در ساعات بعدی ذخیره کنند و این موضوع می‌تواند به بهبود کارایی شبکه برق کشور کمک کند.
در نهایت، ایران باید هرچه سریع‌تر به حل معادله چند مجهولی توسعه ذخیره‌سازی بپردازد، زیرا عدم توجه به این مسئله می‌تواند تبعات جدی برای شبکه برق کشور داشته باشد.
بیشتر بخوانید: کاهش رشد اقتصادی ایران به منفی ۱۰.۱ درصد رسید · توزیع ۱۶ هزار و ۷۷۰ میلیارد ریال تسهیلات اشتغال‌زایی در خوزستان
