بهنام حبیب‌زاده مومن، وکیل دادگستری و حقوقدان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما، تحریم‌های آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران را به عنوان اقداماتی یک‌جانبه و مغایر با حقوق بین‌الملل دانست. وی تأکید کرد که این تحریم‌ها نه تنها ایمنی پروازها را به خطر می‌اندازند، بلکه می‌توانند مسئولیت‌های حقوقی را برای کشورهای ثالث نیز به همراه داشته باشند.
تحریم‌های یک‌جانبه و آثار آن
حبیب‌زاده مومن گفت: «تحریم‌های دولت آمریکا علیه ایران، در اصل، تحریم‌های یک‌جانبه هستند و نمی‌توانند به عنوان تحریم‌های شورای امنیت تلقی شوند.» وی تصریح کرد که آمریکا به هیچ وجه نمی‌تواند صرفاً با تصمیمات یک‌جانبه خود، برای دیگر کشورها تعهداتی مشابه تحریم‌های شورای امنیت ایجاد کند. این حقوقدان به تبعات جدی حقوقی ناشی از تحریم‌های ثانویه اشاره کرد و افزود که نهادهای حقوق بشری سازمان ملل این آثار فرامرزی را مغایر با اصول حاکمیت دولت‌ها و عدم مداخله می‌دانند.
بیشتر بخوانید: جنگ مین‌ها؛ ایران و آمریکا در خلیج فارس به تقابل پرداخته‌اند
مسئولیت بین‌المللی کشورهای ثالث
وی در ادامه توضیح داد: «اگر کشوری تحت فشار آمریکا، اجازه فرود هواپیماهای ایرانی را ندهد، نمی‌تواند به سادگی مسئولیت بین‌المللی خود را منتفی بداند.» حبیب‌زاده مومن تأکید کرد که در این شرایط، مسئولیت حقوقی متوجه آمریکا و کشور ثالث خواهد بود. وی همچنین به این نکته اشاره کرد که اگر اقدامات کشور ثالث به نقض حقوق اشخاص یا تعهدات قراردادی منجر شود، این کشور نیز می‌تواند مسئول شناخته شود.
تحریم‌ها و شبه‌محاصره
حبیب‌زاده مومن درباره مرز بین تحریم اقتصادی و محاصره هوایی تصریح کرد: «تحریم‌های اقتصادی با محاصره متفاوت است، اما اگر این تحریم‌ها به‌گونه‌ای اعمال شوند که عملاً کشور را از دسترسی به خدمات هوانوردی محروم کنند، می‌توان به آثار شبه‌محاصره اشاره کرد.» وی افزود که برای اطلاق عنوان «محاصره» باید دامنه و شیوه اجرای اقدامات بررسی شود. حبیب‌زاده مومن همچنین به سواستفاده از قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا در این زمینه اشاره کرد و آن را نقض بنیادین حقوق بین‌الملل دانست.
حقوق بشر و محدودیت‌های هوایی
وی در پاسخ به این سوال که تحریم‌ها چه تأثیری بر حقوق بشر دارند، گفت: «تحریم‌های هوانوردی مستقیماً بر جابه‌جایی مسافران عادی، بیماران و دانشجویان اثر می‌گذارد و باید از منظر حقوق بشر مورد بررسی قرار گیرد.» حبیب‌زاده مومن تأکید کرد که این تحریم‌ها باید با اصولی مانند ضرورت و تناسب سنجیده شوند و اقدام دولت آمریکا در این زمینه فاقد مشروعیت بین‌المللی است.
وی همچنین اشاره کرد که تحریم‌های آمریکا می‌تواند به نقض کنوانسیون شیکاگو و دیگر معاهدات بین‌المللی منجر شود و ایران می‌تواند از سازوکارهای کنوانسیون شیکاگو برای پیگیری حقوق هوانوردی خود استفاده کند.
بیشتر بخوانید: رهبر انقلاب: ایران ابرقدرت چهارم و قدرت اول در محاسبات الهی است · جی‌دی ونس شرط آمریکا برای توافق با ایران را مطرح کرد
