جراحی زیبایی به یک پدیده اجتماعی و فرهنگی در ایران تبدیل شده است. تغییر شکل بینی، اصلاح فرم فک و صورت و دیگر مداخلات زیبایی اکنون بخشی از گفت‌وگوی روزمره جامعه درباره ظاهر و اعتمادبه‌نفس شده است. این گسترش، پرسش‌هایی را درباره مجوز تغییر در ظاهر بدن انسان مطرح می‌کند.
تفاوت بین جراحی درمانی و زیبایی
پاسخ به این پرسش در فقه اسلامی به سادگی یک «بله» یا «خیر» نیست. باید میان جراحی برای درمان یا ترمیم نقص و جراحی که صرفاً با هدف افزایش زیبایی انجام می‌شود، تفاوت گذاشت. حتی در جراحی زیبایی، باید پرسید آیا عمل مجاز است؟ آیا موجب ضرر قابل توجه می‌شود؟ آیا مستلزم نگاه یا لمس نامحرم است؟ آیا در آن فریب و تدلیس وجود دارد؟
بیشتر بخوانید: پنج توصیه دکتر مایکل بروس برای مدیریت بیداری‌های شبانه
اختلاف نظر بین فقها
پژوهش‌های فقهی معاصر نشان می‌دهند که میان فقها درباره مشروعیت جراحی زیبایی اختلاف نظر وجود دارد. برخی آن را مجاز می‌دانند و برخی دیگر با تفصیل میان انواع و شرایط مختلف، حکم متفاوتی ارائه کرده‌اند. در یک پژوهش جدید، دو معیار «غرض عقلایی» و «نبود ضرر» به عنوان معیارهای مهم مشروعیت جراحی زیبایی مطرح شده است.
در قرآن، اصل آراستگی نفی نشده است. آیه ۳۱ سوره اعراف مؤمنان را به گرفتن زینت خویش هنگام حضور در عبادت فرا می‌خواند. بنابراین، مسئله فقهی این نیست که «آیا انسان می‌تواند زیبا باشد؟» بلکه سؤال این است که چه نوع تصرفی در بدن مجاز است و تحت چه شرایطی قرار می‌گیرد.
شرایط جراحی زیبایی
اگر فردی برای اصلاح نقص مادرزادی یا آثار سوختگی تحت عمل قرار گیرد، موضوع به درمان نزدیک می‌شود. اما اگر فردی بدون وجود نقص قابل توجه، صرفاً برای تغییر شکل ظاهری اقدام کند، بحث فقهی دقیق‌تری شکل می‌گیرد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تغییر خلقت الهی نمی‌تواند به عنوان دلیل مطلقی برای منع جراحی زیبایی تلقی شود.
در بسیاری از فتاوای مراجع، اصل عمل زیبایی در صورت فقدان حرام دیگر، فی‌نفسه ممنوع اعلام نشده است. با این حال، هنگامی که انجام آن مستلزم نگاه و لمس نامحرم باشد، حکم تغییر می‌کند. بنابراین، پاسخ فقهی باید در دو سطح «حکم خود عمل» و «احکام جانبی مربوط به انجام آن» بررسی شود.
جراحی زیبایی و اعتمادبه‌نفس
آیا جراحی زیبایی اعتمادبه‌نفس را افزایش می‌دهد؟ پاسخ علمی به این سؤال «گاهی بله، اما نه به‌صورت تضمین‌شده» است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که پس از جراحی زیبایی، بهبود معناداری در عزت‌نفس مشاهده شده است. اما این به این معنا نیست که همواره و برای همه افراد چنین خواهد بود.
با توجه به این نکات، می‌توان گفت که جراحی زیبایی یک موضوع پیچیده و چند بعدی است که نیاز به بررسی دقیق و جامع دارد. در نهایت، این موضوع باید در بستر فقهی و فرهنگی جامعه ایران مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: پروفسور فلیس جاکا: رژیم غذایی بر سلامت روان تاثیر دارد · سالمندی در استان مرکزی؛ چالش‌ها و نیازهای فوری
