جواد لگزیان: در زمانه‌ای که امواج یأس و هیچ‌انگاری ذهن و روان را در زندگی واقعی درمی‌نوردد و توفان خوشبختی اینستاگرامی در فضای مجازی می‌تازد، جستاری شایسته به نام «همه چیز باطل است؛ جستاری اندر امیدواری» از مارک منسون، نویسنده آمریکایی، آمده است تا با بحث‌هایی جالب درباره شادی و غم و امید و ناامیدی، ما را به فراسوی این مفاهیم ببرد.
تحلیل امید و ناامیدی
منسون در پاره اول کتاب از امید می‌گوید و در پاره دوم تلاش می‌کند تشریح کند زندگی بدون امید چگونه خواهد بود. او تأکید دارد که این کتاب، کورسوی امید است؛ هدف و معنا ایجاد می‌کند و روایت امیدبخشی است که ممکن است جهان و زندگی را اندکی بهتر کند. منسون در ابتدای کتاب از ماجرای شخصی به نام ویتولد پیلتسکی یاد می‌کند که داوطلبانه به بازداشتگاه نازی‌ها می‌رود تا وضعیت آنجا را گزارش کند، اما گرفتار می‌شود و سپس با فهرست طویلی از کمک به فرار سایر زندانیان با هزار مکافات می‌گریزد.
بیشتر بخوانید: ملاقات وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با مفتی اعظم روسیه
قهرمانی و امید در تاریکی
از نگاه منسون، سرگذشت پیلتسکی مطلقا قهرمانانه‌ترین چیزی است که در عمرش شنیده است: چون قهرمانی فقط شجاعت یا دل و جرئت داشتن یا زرنگی نیست. اینها ویژگی‌هایی است معمول و اغلب هم ربطی به قهرمانی ندارد. قهرمانی یعنی امید برانگیختن در جایی که هیچ امیدی نیست. یعنی شمع افروختن در تاریکی مطلق. اینکه احتمال جهانی بهتر را نشان بدهی نه جهانی که دل‌مان می‌خواهد؛ جهانی چنان بهتر که امکانش هم به فکرمان نمی‌رسد.
در اولین فصل کتاب، منسون به پارادوکس پیشرفت اشاره دارد: ما سریع‌ترین و مرفه‌ترین ابنای بشر در طول تاریخ هستیم، با این‌همه از همیشه بیشتر احساس ناامیدی می‌کنیم. هرچه مائده‌های زمینی بیشتری به دست می‌آوریم، انگار سرگشته‌تر می‌شویم. پارادوکس پیشرفت همین است. منسون خاطرنشان می‌کند برای ایجاد و حفظ امید سه چیز لازم داریم: تصور داشتن تسلط و اختیار، باور به ارزشمند‌بودن چیزی و محملی برای باهم‌بودن.
این سه عامل به تفصیل در سه فصل بعدی کتاب توضیح داده می‌شود. منسون سراغ کانت می‌رود و از فرمول انسانیت او سخن به میان می‌آورد: «چنان رفتار کن تا انسانیت را چه در شخص خود و چه در شخص دیگری همیشه به‌عنوان یک غایت به شمار آوری، و نه هرگز تنها همچون وسیله‌ای».
به باور منسون، فرمول انسانیت اصلی است که مردم را از بازار مکاره معامله‌گری نابالغانه می‌کشد بیرون و می‌فرستدشان سراغ فضیلت. فضیلت‌مندی به شیوه آدم بالغ است و نوید می‌دهد: فرمول انسانیت نوعی اثر موجی دارد؛ افزایش توانایی در صداقت با خود، صداقت تو با دیگران را بیشتر خواهد کرد.
منسون بار دیگر علیه خوشبختی اینستاگرامی می‌نویسد و تصریح می‌کند: جست‌وجوی خوشبختی همه ما را برمی‌گرداند به کودک‌صفتی. زیرا آزادی به معنای وجود برندهای مختلف خمیردندان برای انتخاب نیست. اینها تنوع است. و در ورطه اضطراب، تنوع بی‌معناست. تنها شکل واقعی آزادی، تنها شکل اخلاقی آزادی، به واسطه محدود‌کردن خود ممکن است.
بیشتر بخوانید: طرز تهیه دو پیازه آلو شیرازی به سادگی هرچه تمام‌تر · آقای رئیسی در خیابان به درخواست نام‌گذاری مسیحا پاسخ داد
