گسترش استفاده کودکان و نوجوانان از فضای مجازی و بازی‌های آنلاین، در کنار مزایایی که برای آموزش و سرگرمی دارد، نگرانی‌هایی را درباره افزایش وابستگی به این فضا ایجاد کرده است. سپری کردن زمان طولانی در فضای مجازی می‌تواند باعث کاهش تمرکز، برهم خوردن نظم خواب و کاهش زمانی شود که کودکان برای مطالعه و انجام تکالیف اختصاص می‌دهند.
مسئله‌ای که در صورت تداوم، ممکن است بر روند یادگیری و عملکرد تحصیلی آنها تأثیر بگذارد. کارشناسان بر این باورند که مدیریت زمان استفاده از فضای مجازی، همراهی والدین و ایجاد تعادل میان درس، بازی، فعالیت‌های اجتماعی و استراحت، می‌تواند به کودکان کمک کند تا از آسیب‌های احتمالی استفاده بیش از اندازه از فضای مجازی دور بمانند.
بیشتر بخوانید: جان باختن یک دانش‌آموز در حادثه دبیرستانی در استانبول
تغییرات در رابطه کودکان با فضای مجازی
حسین محمدی، روان‌درمانگر و مشاور خانواده، در گفتگویی به بررسی تغییرات در رابطه کودکان با فضای مجازی پرداخته است. او بیان می‌کند که در سال‌های اخیر با والدینی مواجه بوده است که از کاهش تمرکز، افت انگیزه تحصیلی، بی‌حوصلگی، اختلال خواب، پرخاشگری و وابستگی فرزندانشان به تلفن همراه و فضای مجازی گلایه دارند.
محمدی تأکید می‌کند که هر استفاده طولانی از فضای مجازی به معنای «اعتیاد» نیست و نگرانی زمانی بوجود می‌آید که کودک کنترل استفاده خود را از دست بدهد. او می‌گوید: "برنامه استفاده از رسانه باید متناسب با سن، شرایط رشدی، سلامت، خلق‌وخو و نیازهای هر کودک تنظیم شود."
اثر استفاده از رسانه بر یادگیری
یادگیری واقعی نیازمند تمرکز، تکرار، صبر و تحمل ناکامی است. محمدی توضیح می‌دهد که بسیاری از محیط‌های دیجیتال بر اساس محرک‌های سریع طراحی شده‌اند و همین تغییرات می‌تواند سازگاری کودک با فعالیت‌های کم‌تحریک‌تر مانند مطالعه را دشوار کند. او خاطرنشان می‌کند که باید به جای ترساندن خانواده‌ها، به آنها کمک کرد تا رابطه فرزندشان با فناوری را مدیریت کنند.
یکی دیگر از نکات مهم در این گفتگو، نقش خواب در رابطه میان استفاده از رسانه و یادگیری است. محمدی اشاره می‌کند که استفاده از تلفن همراه تا ساعات پایانی شب می‌تواند زمان خواب را به تأخیر بیندازد و کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار دهد. در نتیجه، کودک روز بعد با خستگی و کاهش توجه وارد مدرسه می‌شود.
مسئولیت خانواده در مدیریت استفاده از رسانه
محمدی به اهمیت خانواده به عنوان نخستین مدرسه سواد رسانه‌ای کودک اشاره می‌کند. او می‌گوید: "کودک فقط از دستور والدین یاد نمی‌گیرد؛ او رفتار والدین را مشاهده می‌کند." والدین باید رفتار رسانه‌ای خود را بررسی کنند و اطمینان حاصل کنند که در زمان‌های مهم، توجه کافی به فرزندان خود دارند.
او پیشنهاد می‌کند که خانواده‌ها برای رسانه زمان‌ها و مکان‌های بدون صفحه‌نمایش تعیین کنند و اتاق خواب کودکان را به محیطی عاری از وسایل دیجیتال تبدیل کنند. همچنین، بهتر است حدود یک ساعت پیش از خواب از صفحه‌نمایش استفاده نشود.
در نهایت، محمدی تأکید می‌کند که فناوری همواره هم فرصت و هم تهدید است و باید به کودکان کمک کرد تا از فناوری به شکلی ایمن و مسئولانه استفاده کنند. او می‌گوید: "اگر صرفاً بگوییم 'فضای مجازی بد است'، بخش مهمی از واقعیت را نادیده گرفته‌ایم."
بیشتر بخوانید: سرطان بر ساختارهای عروقی–عصبی مغز تأثیر می‌گذارد · محمد عطریانفر: اعتماد اجتماعی با سخنرانی ایجاد نمی‌شود
