شهرداری مشهد بهتازگی در مناطق ۱ و ۹ طرحی آزمایشی را اجرا کرده که باری سنگین و نامتعارف بر دوش پاکبانها میگذارد: «جمعآوری ضایعات». بر اساس این طرح، کارگرانی که وظیفه اصلیشان نظافت و رفتوروب معابر است، حالا باید بدون دریافتِ تجهیزات جدید، نیروی کمکی یا افزایش دستمزد، جورِ جمعآوری و جابهجایی ضایعات را هم بکشند. تحمیل این وظیفه تازه، آنهم بدون فراهم کردن زیرساختهای لازم، پرده از این واقعیت تلخ برمیدارد که گاهی شعار توسعه خدمات شهری، صرفاً به قیمت استهلاک جسمی و پایمال شدن حقوق ابتداییِ ضعیفترین حلقه این زنجیره تمام میشود.
نگرانیها از تبعات طرح جدید
احسان سهرابی، فعال کارگری ساکن مشهد، پس از بررسی میدانیِ وضعیت این دو منطقه، نسبت به تبعات نگرانکننده این طرح هشدار میدهد. او با یادآوری شرایط سخت و نقش حساس پاکبانها میگوید: «بررسیهای میدانی ما نشان میدهد در این طرح، جمعآوری ضایعات نیز در کنار وظایف معمول خدمات شهری گنجانده شده است. این مسئله ابهام و نگرانی بزرگی ایجاد کرده که آیا بار این خدمت جدید، بدون افزایش متناسب نیروی انسانی، تجهیزات و جبران مالی، منحصراً بر دوش پاکبانان آوار شده است؟»
بیشتر بخوانید: عراقچی: از شروطمان کوتاه نمیآییم
لزوم تفکیک وظایف و ایمنی کارگران
سهرابی درباره لزوم تفکیک وظایف پیمانکار و کارگر تصریح میکند: «مطابق مواد ۸ و ۱۰ قانون کار، نوع کار، وظیفه کارگر و همچنین حفظ حقوق و مزایای قانونی او خط قرمز است. بنابراین باید میان تعهدات پیمانکار در برابر شهرداری و شرح وظایف کارگر در قبال پیمانکار، مرزبندی روشنی وجود داشته باشد. اگر در دفترچه پیمان، جمعآوری ضایعات گنجانده شده، این سؤال پابرجاست که آیا برای اجرای آن، نیروی انسانی، خودرو، تجهیزات و اعتبار ریالیِ متناسب هم دیده شده یا خیر؟»
سهرابی همچنین با انتقاد از به کارگیری امکانات موجود برای وظایف جدید یادآور میشود: «جمعآوری ضایعات، زمین تا آسمان با رفتوروب معمولی فرق دارد. این ضایعات میتواند پر از شیشه، فلز، اشیای برنده، مواد عفونی و پسماندهایی باشد که خطرات جدیِ فیزیکی، شیمیایی و حتی زیستی برای کارگر به همراه دارد. طبق ماده ۹۱ قانون کار، کارفرما مکلف است وسایل و امکانات حفاظت فردی را تأمین کرده و آموزشهای لازم را ارائه دهد.»
این فعال کارگری با یادآوری تعهدات بینالمللی ایران ادامه میدهد: «ایمنی کارگر یک ژست یا امر تشریفاتی نیست. ایران مقاولهنامه شماره ۱۵۵ سازمان بینالمللی کار در خصوص ایمنی و بهداشت شغلی را تصویب کرده که از فوریه ۲۰۲۴ لازمالاجرا شده است. این سند صراحتاً بر ایجاد محیط کار ایمن و پیشگیری از حوادث شغلی تأکید دارد.
سهرابی در پایان خطاب به شهردار و معاونت خدمات شهری میگوید: «تمیزی شهر حق شهروندان است، اما بهای این تمیزی نباید از حسابِ سلامت، جان و کرامت پاکبان کسر شود. اگر شهرداری خدمت بیشتری میخواهد، باید پول، نیرو و تجهیزات ایمنِ آن را هم وسط بگذارد.»
بیشتر بخوانید: صفحه نخست روزنامههای خراسان رضوی در ۵ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد · سازمان بینالمللی کار: سیاستهای تجاری باید به حقوق کارگران گره بخورد
