نقشه TOD تهران فقط محل ایستگاههای مترو را نشان نمیدهد؛ پشت حلقههای ۴۰۰ و ۸۰۰متری این نقشه، پیشنهاد افزایش تراکم، بلندمرتبهسازی، قطعات منتخب و زونهای ویژه قرار دارد.
کارشناسان شهری منتقد میگویند تهران پیش از آنکه ظرفیت ساختمانی تازه ایجاد کند، باید نشان دهد مترو، معابر، آب، برق، فاضلاب، مدرسه، درمانگاه و خدمات شهری این جمعیت و فعالیت تازه را تحمل میکنند.
بیشتر بخوانید: کمبود معلم و چالشهای آموزشی در سیستان و بلوچستان
نقشه برنامه راهبردی توسعه مبتنی بر حملونقل همگانی
نقشه برنامه راهبردی توسعه مبتنی بر حملونقل همگانی تهران بخش بزرگی از شهر را با لکههای آبی و بنفش پوشانده است. هسته ۴۰۰متری هر ایستگاه با بنفش و محدوده ۸۰۰متری آن با آبی مشخص شده است. در مرکز تهران این حلقهها آنقدر به هم نزدیک هستند که در بعضی نقاط یک محله همزمان در حوزه چند ایستگاه یا چند خط قرار میگیرد.
در غرب، جنوب و شرق شهر فاصله میان آنها بیشتر است، اما خطوط آینده هم در نقشه آمدهاند؛ یعنی ایستگاهی که هنوز ساخته نشده نیز از همین حالا حوزه نفوذ دارد. این محدودهها فقط برای سنجش فاصله مردم تا مترو تعریف نشدهاند؛ در جداول طرح برای ایستگاهها، درباره تراکم مسکونی، اداری و تجاری، قطعات منتخب، بلندمرتبهسازی و زونهای ویژه تصمیم گرفته شده است.
انتقادات از افزایش تراکم اداری و تجاری
در ارزیابی کارشناسی تهیهشده درباره طرح آمده است که از مجموع ۲۹۸ ایستگاه، در ۲۳۹ ایستگاه افزایش تراکم اداری و تجاری پیشبینی شده است. برای ۸۲ ایستگاه نیز افزایش تراکم مسکونی یا افزایش در قطعات منتخب دیده میشود. منتقدان معتقدند در گزارش مشاور، محاسبه روشنی برای توضیح این حجم از افزایش تراکم اداری و تجاری ارائه نشده است.
افزایش فضای اداری و تجاری یعنی سفر بیشتر. اگر یک محدوده قرار است محل کار و فعالیت بیشتری بپذیرد، باید معلوم باشد مترو در ساعت اوج چند مسافر دیگر را جا میدهد، خیابانهای اطراف چه ظرفیتی دارند، وضعیت پیادهروها چگونه است و مدرسه، درمانگاه و فضای سبز محله چه تعداد جمعیت بیشتر را پاسخ میدهند.
کارشناسان معتقدند برای ۸۷ ایستگاه الگوی بلندمرتبه پیشنهاد شده است. منتقدان میگویند در اصول TOD رابطه مستقیمی میان مترو و برجسازی وجود ندارد. تراکم باید تا جایی افزایش پیدا کند که حملونقل عمومی و خدمات محلی را پشتیبانی کند و این به معنای ساخت ساختمان بلند در هر محدوده نزدیک مترو نیست.
تهران محلههایی دارد که همین حالا تراکم بالایی دارند. ممکن است مترو هم داشته باشند، اما شبکه آب، خیابان، مدرسه یا فضای عمومی آنها زیر فشار باشد. در چنین محلهای، وجود ایستگاه بهتنهایی دلیل افزایش ارتفاع نیست.
در ارزیابی کارشناسی، به روش سنجش تراکم نیز ایراد گرفته شده است. مشاور به جای مقایسه تراکم با «تراز پایه» از شدت تراکم و میانگین تعداد طبقات استفاده کرده است. منتقدان میگویند تعداد طبقات نشان نمیدهد یک محله واقعا چه مقدار ظرفیت جمعیتی یا شغلی دارد.
«قطعات منتخب» یکی از عبارتهای تکرارشونده در جداول طرح است. برای بعضی ایستگاهها افزایش تراکم اداری و تجاری در قطعات منتخب پیشنهاد شده و در بعضی دیگر افزایش محدود تراکم مسکونی به همین قطعات مربوط است. کارشناسان هشدار میدهند که زمینهای بزرگ، قطعات خالی و املاک قابل تجمیع میتوانند در عمل در این گروه قرار گیرند.
نویسندگان ارزیابی به تجربه مجتمعهای بزرگ اداری و تجاری تهران اشاره کردهاند که خود به کانون تولید سفر و گره ترافیکی تبدیل شدهاند. کارشناسان منتقد میگویند معیار انتخاب باید روشن باشد؛ چه قطعهای منتخب میشود، چه نهادی انتخاب میکند، سقف افزایش ساخت چقدر است و ظرفیت مترو و خدمات چگونه در این تصمیم دخالت دارد.
بخشی از ایستگاههای واردشده در طرح هنوز ساخته نشدهاند و زمان بهرهبرداری بعضی خطوط هم روشن نیست. با این حال، حوزه نفوذ آنها در نقشه آمده و برای بعضی ایستگاهها سیاست توسعه نوشته شده است.
بیشتر بخوانید: مردم قم در دویست و چهارمین شب متوالی در میدان حضور یافتند · تحولی تازه در تبریز: طرح «استقبال از مهر» در مدارس منطقه ۲
