هزینه واقعی سوختگیری در خراسان جنوبی به دلیل صفهای طولانی بنزین به مراتب بیشتر از قیمت ثبت شده است. عاطفه علیان، یکی از رانندگان، به تجربه خود اشاره میکند که برای ۱۵ لیتر بنزین، بیش از یک ساعت انتظار کشیده است. این وضعیت به چالش خاموشی بین سهمیه تمامشده و عرضه محدود کارتهای آزاد تبدیل شده است.
هزینههای پنهان سوختگیری
از ۱۷ شهریور، نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان رسیده و سهمیههای ۱,۵۰۰ و ۳,۰۰۰ تومانی ثابت ماندهاند. اما اقتصاددانها و شهروندان در صفهای طویل به خوبی میدانند که قیمت واقعی سوخت، تنها همان رقمی نیست که پای دستگاه کارتخوان ثبت میشود. در اقتصاد کلان، هزینه فرصت وجود دارد؛ یعنی ارزشی که یک فرد میتوانست در زمان ازدسترفته خلق کند، اما ناچار شد آن را در حصار آهنین صف بنزین قربانی کند.
بیشتر بخوانید: نادر بذرافشان: عرضه اوراق سکه تأثیر کاهشی بر بازار نداشت
تأثیرات اقتصادی معطلی
اگر یک راننده روزی تنها یک ساعت در صف بماند، در ۲۰ روز کاری معادل ۲۰ ساعت و در طول سال معادل ۲۴۰ ساعت یعنی ۱۰ شبانهروز کامل از زندگیاش را در صف سپری میکند. با در نظر گرفتن دستمزد حداقلی، معطلی سالانه یک راننده حداقل معادل ۱۸ میلیون تومان ارزش زمانی ازدسترفته دارد. این اتلاف زمان بر اقتصاد خرد و کلان تأثیر میگذارد و باعث کاهش بهرهوری نیروی کار میشود.
رانندگان و فعالان صنفی از محدودیت تعداد کارتهای آزاد و سقفهای ۱۵لیتری گلایه دارند و معتقدند این وضعیت آنها را فلج کرده است. از سوی دیگر، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی گزارش میدهد که سهم عمدهای از مراجعان به کارتهای اضطراری، نیازی واقعی نداشته و مصارف مازاد داشتهاند. این شرایط منجر به افزایش زمان انتظار مصرفکنندگان واقعی میشود.
با اینکه تمام اجزای بازار انرژی دارای معیارهای مشخصی هستند، یک شاخص حیاتی در محاسبات کلان کشور گم شده است: خودرو-ساعت انتظار. تا زمانی که بهای ازدسترفتن عمر انسانها در معادلات توزیع سوخت دیده نشود، هر اصلاح قیمتی تنها صورتمسئله را جابهجا خواهد کرد. بنزین میسوزد و دودش به هوا میرود، اما آنچه در صفهای طولانی دود میشود، زمان، کار، درآمد و در نهایت عمر آدمهاست.
بیشتر بخوانید: امیررضا انگجی: اصلاحات اقتصادی در ایران با تأخیر مواجه است · پیمان فلسفی: حقوقها در نیمه دوم سال افزایش یابد
