تورم پاها که در پزشکی به آن ادم گفته میشود، معمولاً زمانی رخ میدهد که مقداری از مایع در بافتهای بدن، به ویژه در قسمتهای پایین پا، تجمع پیدا کند. این مشکل گاهی موقتی و بیخطر است، اما در برخی موارد میتواند نشانه یک بیماری زمینهای باشد. شناخت علت تورم اهمیت دارد؛ به ویژه اگر تورم جدید، مداوم، شدید یا همراه با علائم دیگری باشد.
علل شایع تورم پاها
ایستادن یا نشستن طولانی مدت در یک وضعیت، به ویژه ایستادن، میتواند باعث تجمع مایع در قسمت پایین پاها و ایجاد تورم در مچ و ساق شود. نشستن طولانی نیز میتواند چنین اثری داشته باشد. حرکت دادن پاها، راه رفتن کوتاه در فواصل مختلف و پرهیز از بیتحرکی طولانی میتواند به کاهش این نوع تورم کمک کند. بالا قرار دادن پاها هنگام استراحت نیز در برخی افراد مفید است.
بیشتر بخوانید: مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه بر اهمیت تغذیه سالمندان تأکید کرد
مصرف زیاد نمک و سدیم میتواند باعث شود بدن آب بیشتری نگه دارد و در نتیجه ورم ایجاد شود. این مسئله به ویژه برای افرادی که به فشار خون بالا یا برخی بیماریهای قلبی، کلیوی یا کبدی مبتلا هستند، اهمیت بیشتری دارد. برای بیشتر بزرگسالان، سازمان جهانی بهداشت مصرف کمتر از ۲۰۰۰ میلیگرم سدیم در روز، معادل کمتر از ۵ گرم نمک، را توصیه میکند.
مشکلات وریدی و بارداری
یکی از علتهای شایع تورم پا، به ویژه در افراد میانسال و سالمند، نارسایی وریدی است. در این حالت بازگشت خون از پاها به سمت قلب به خوبی انجام نمیشود و ممکن است خون و مایع در قسمت پایین پا تجمع پیدا کند. تورم ناشی از مشکلات وریدی معمولاً با ایستادن طولانی بیشتر میشود و ممکن است با احساس سنگینی پا، درد یا تغییرات پوستی همراه باشد.
در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون و مایعات بدن میتواند باعث تورم، به ویژه در پاها و مچ پا، شود. تورم خفیف و تدریجی در این دوران شایع است، اما تورم ناگهانی یا شدید، به ویژه همراه با سردرد شدید، اختلالات بینایی یا افزایش فشار خون، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
آسیب دیدگی و بیماریهای زمینهای
پیچ خوردگی، ضربه، کشیدگی عضلات یا شکستگی میتواند در محل آسیب باعث التهاب و تورم شود. در چنین شرایطی معمولاً تورم بیشتر در همان ناحیه آسیبدیده دیده میشود و ممکن است با درد، کبودی یا محدودیت حرکت همراه باشد.
برخی بیماریهای قلبی، کلیوی و کبدی میتوانند تعادل مایعات بدن را مختل کنند و باعث تجمع مایع در پاها شوند. در نارسایی قلبی، برای مثال، تورم هر دو پا ممکن است همراه با تنگی نفس، خستگی و افزایش وزن ناشی از تجمع مایع باشد. تورم مداوم و بدون علت مشخص، به ویژه اگر به تدریج بیشتر شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
داروها و عفونتها
برخی داروها نیز میتوانند باعث ورم پا شوند. از جمله این داروها میتوان به داروهای فشار خون، داروهای هورمونی و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی اشاره کرد. اگر تورم پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، بهتر است پیش از قطع یا تغییر دارو با پزشک یا داروساز مشورت شود.
عفونت پوست و بافتهای نرم نیز میتواند باعث تورم موضعی شود. در این حالت علائمی مانند قرمزی، گرمی پوست، درد و گاهی تب نیز دیده میشود. تورم همراه با قرمزی و گرمی قابل توجه پوست یا درد رو به افزایش نیازمند ارزیابی پزشکی است.
مراجعه به پزشک چه زمانی ضروری است؟
تورم ناگهانی یک پا، به ویژه اگر همراه با درد، گرمی یا قرمزی باشد، میتواند نشانه لخته شدن خون در وریدهای عمقی باشد و باید سریع بررسی شود. همچنین اگر تورم پا همراه با تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرگیجه یا احساس ضعف شدید باشد، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است؛ زیرا در مواردی لخته خون میتواند به ریه منتقل شده و آمبولی ریه ایجاد کند.
تورم پا همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست، اما اگر بدون علت مشخص ایجاد شود، مکرر باشد، ادامه پیدا کند یا با علائم دیگری همراه شود، بهتر است علت آن مشخص شود.
بیشتر بخوانید: خطرات مصرف قهوه در ساعات پایانی روز · حسین قربانی: دستاوردهای سفر کمیسیون بهداشت مجلس به بابل
